Oorsprong van goederen vaststellen: complete gids voor VK–EU handel

De oorsprong van goederen is het land of gebied waaraan een product douanetechnisch wordt toegerekend: het land waar het geheel is verkregen of waar de laatste ingrijpende, economisch verantwoorde be- of verwerking heeft plaatsgevonden. Dat is iets anders dan het land van aankoop, de aanduiding “Made in…” of de douanestatus van het product. Voor handel tussen Nederland en het VK telt vooral de preferentiële oorsprong: die bepaalt of je 0% invoerrecht mag claimen.

Eerst de vraag: waarvoor heb je de oorsprong nodig?

In de douanewetgeving zijn twee soorten oorsprong te onderscheiden:

• Niet-preferentiële oorsprong voor de toepassing van het gemeenschappelijk douanetarief en andere maatregelen, zoals antidumping, handelspolitieke maatregelen en oorsprongsaanduidingen (art. 59 DWU).
• Preferentiële oorsprong voor tariefpreferenties uit handelsakkoorden. Zonder aan te tonen dat het product aan de regels voldoet, betaal je het normale recht.

Niet-preferentiële oorsprong: de hoofdregel in de EU

Art. 60 DWU kent twee regels. Goederen die geheel en al in één land of gebied zijn verkregen, zijn van oorsprong uit dat land. Zijn meer landen bij de vervaardiging betrokken, dan geldt als land van oorsprong het land waar, in een daartoe ingerichte onderneming, de laatste ingrijpende, economisch verantwoorde verwerking of bewerking heeft plaatsgevonden die tot een nieuw product heeft geleid of een belangrijk fabricagestadium vertegenwoordigt (art. 60 DWU).

Geheel verkregen zijn bijvoorbeeld in het land gewonnen mineralen, daar geoogste planten, daar geboren en gefokte dieren en producten daarvan, en goederen die uitsluitend uit zulke producten zijn vervaardigd. Eenvoudige handelingen veranderen de oorsprong niet, zoals het verpakken, sorteren, etiketteren, wassen, eenvoudig mengen of het samenvoegen en splitsen van zendingen. Bij zulke handelingen is er geen sprake van een ingrijpende verwerking. Wil je zekerheid vooraf, dan kun je bij de douane een bindende oorsprongsinlichting (BOI) aanvragen; die geldt drie jaar (art. 33 DWU).

De douane kan eisen dat je de opgegeven oorsprong aantoont en, bij gegronde twijfel, extra bewijs vragen (art. 61 DWU). Bewaar daarom productiegegevens, leveranciersverklaringen en facturen.

Preferentiële oorsprong tussen het VK en de EU

Volgens HMRC moeten goederen voldoen aan de preferentiële oorsprongsregels van het TCA om zonder invoerrecht te worden uitgevoerd; er moet een voldoende niveau van verwerking in het land van uitvoer zijn. Producten die niet aan de regels voldoen, kunnen wel worden verhandeld, maar betalen het normale tarief: voor uitvoer naar de EU het gemeenschappelijk douanetarief, voor invoer in het VK de UK Global Tariff. De regels bestaan uit algemene bepalingen en productspecifieke regels per HS-code (bijlage 3 van het TCA). Het akkoord staat bilaterale cumulatie toe: EU-materialen en EU-productie kunnen als Brits worden aangemerkt en omgekeerd (GOV.UK: Introduction to rules of origin).

Welke code de productspecifieke regel bepaalt, volgt uit de indeling: zie HS-codes. Meer over de toepassing in de praktijk: how to apply rules of origin (EN) en UK-EU rules of origin (EN).

Bewijs: oorsprongsverklaring of kennis van de importeur

Volgens HMRC kan de importeur een tariefpreferentie claimen op basis van een van deze bewijzen:

• Een oorsprongsverklaring van de exporteur (statement on origin): vaste tekst uit bijlage 7 van het TCA op de factuur of een ander document dat de goederen voldoende beschrijft. Ze kan gelden voor één zending of voor meerdere zendingen van identieke producten binnen maximaal 12 maanden. Voor uitvoer naar de EU is de verklaring volgens HMRC 12 maanden geldig, voor invoer in het VK twee jaar.
• Kennis van de importeur dat het product van oorsprong is.

De exporteur moet in het VK of in de EU zijn gevestigd, afhankelijk van de richting. Een EU-exporteur vermeldt zijn REX-nummer (geregistreerde exporteur) als de totale waarde van de zending meer dan 6.000 euro bedraagt; in Nederland vraagt de exporteur dat aan bij de Douane, zie het aanvraagformulier geregistreerde exporteur. Een Britse exporteur gebruikt zijn EORI-nummer als referentie. Het EUR.1-certificaat is dus geen bewijs onder het TCA. Meer over de verklaring en REX: statement on origin and REX (EN).

Je claimt de preferentie normaal in de aangifte voor het vrije verkeer. Achteraf kan het ook, binnen drie jaar na de invoer en met een geldig bewijs; de rechten worden dan terugbetaald. Voor kleine zendingen bestaan vrijstellingen van het bewijs, maar die gelden niet als je de invoer opknipt om de regels te omzeilen. Ontbreekt het bewijs of blijkt het onjuist, dan kan de douane de preferentie weigeren en moet de importeur het volledige recht betalen.

Waar het in de praktijk misgaat

• Aannemen dat een product dat in het VK is gekocht of via het VK is vervoerd, Britse oorsprong heeft.
• 0% claimen zonder oorsprongsverklaring of zonder kennis van de importeur.
• Een verklaring afgeven zonder dat je als exporteur gegevens hebt over de oorsprong van de gebruikte materialen; een verklaring van je leverancier kan nodig zijn (suppliers’ declaration).
• Onvoldoende bewerking: alleen verpakken of etiketteren verandert de oorsprong niet.
• Sancties en handelsbeperkingen die aan de oorsprong zijn gekoppeld over het hoofd zien.

Wanneer helpt een douaneagentschap?

Wij zijn een douaneagentschap dat is geregistreerd in CDS, met een UK EORI-nummer. We controleren of een oorsprongsclaim past bij de documenten die je hebt en bereiden de aangifte voor. De eindverantwoordelijkheid voor de oorsprong blijft bij de exporteur en de importeur. Neem contact met ons op met je productgegevens. De kosten staan op één pagina: wat kost douane-inklaring in het VK (EN).

Veelgestelde vragen