Czym jest odprawa celna?

Odprawa celna to procedura zgłoszenia towarów organowi celnemu danego kraju, aby można je było zgodnie z prawem przywieźć lub wywieźć. Organ sprawdza zgłoszenie, ustala należne cło i VAT, a następnie zwalnia towary – według unijnego kodeksu celnego (UCC) dzieje się to, gdy spełnione są warunki procedury, a dane ze zgłoszenia zostały zweryfikowane lub przyjęte bez weryfikacji (art. 194 UCC).

Odprawa dotyczy towarów przekraczających granicę celną w obu kierunkach, więc nie jest specyficzna dla jednego kraju. Poniżej jako przykład posłużyły Wielka Brytania i UE, bo od Brexitu przepływ towarów między nimi wymaga formalności celnych. Potrzebujesz pomocy po stronie brytyjskiej? Zobacz odprawę celną z UK.

Odprawa importowa a eksportowa

Odprawa importowa to zgłoszenie składane, gdy towary przybywają z innego obszaru celnego. Określa ona procedurę, jaką obejmuje się towary (na przykład dopuszczenie do obrotu), a od niej zależą cło i VAT importowy. W Wielkiej Brytanii pełne zgłoszenie importowe składa się w systemie HMRC Customs Declaration Service (CDS) (GOV.UK: pełne zgłoszenie importowe).

Odprawa eksportowa to zgłoszenie składane, gdy towary opuszczają dany obszar. W Wielkiej Brytanii deklarację eksportową również składa się przez CDS, a potrzebne są m.in. numery EORI wszystkich zaangażowanych podmiotów, kod towarowy, wartość, waga i opakowanie oraz dane o miejscu przeznaczenia i transporcie (GOV.UK: deklaracja eksportowa online).

To dwa odrębne zgłoszenia z różnymi obowiązkami: importer zajmuje się cłem, VAT-em importowym i kontrolami przywozowymi, a eksporter – potwierdzeniem wywozu i ewentualnymi licencjami eksportowymi. Praktyczne omówienie obu kierunków znajdziesz w artykułach jak złożyć deklarację celną w UK i eksport do UK.

Kto bierze udział w odprawie celnej?

• Zgłaszający. Osoba składająca zgłoszenie. Według UCC może to być każdy, kto potrafi podać wszystkie informacje wymagane dla danej procedury i przedstawić towary organom celnym; co do zasady zgłaszający musi mieć siedzibę na obszarze celnym UE, z wyjątkami m.in. dla tranzytu i odprawy czasowej (art. 170 UCC).
• Przedstawiciel celny (agent lub broker celny). Może go ustanowić każdy. Przedstawicielstwo jest bezpośrednie, gdy przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, oraz pośrednie, gdy działa we własnym imieniu, ale na rzecz innej osoby (art. 18 UCC). Wobec organów celnych musi wskazać, które z nich ma zastosowanie (art. 19 UCC).
• Przewoźnik. Odpowiada za to, by przed przybyciem towarów do Wielkiej Brytanii złożono deklarację bezpieczeństwa (przywozową deklarację skróconą, ENS); może to zrobić sam albo przez osobę trzecią, np. agenta celnego (GOV.UK: entry summary declaration).
• Organ celny. W Wielkiej Brytanii to HMRC, w UE – administracja celna właściwego państwa członkowskiego (w Polsce Krajowa Administracja Skarbowa). Przyjmuje zgłoszenie, analizuje ryzyko, może je zweryfikować i zwalnia towary.

Skorzystanie z agenta nie zdejmuje z Ciebie wszystkich obowiązków. HMRC podaje, że przy ustanowieniu osoby do obsługi celnej nadal odpowiadasz za staranność przy zgłoszeniach, agent musi mieć Twoje pisemne instrukcje wskazujące, czy działa bezpośrednio, czy pośrednio, a odpowiedzialność zależy od zakresu usług i umowy (GOV.UK: osoba do obsługi celnej). Według UCC dłużnikiem celnym jest zgłaszający, a przy przedstawicielstwie pośrednim także osoba, na rzecz której złożono zgłoszenie (art. 77 ust. 3 UCC).

Jak przebiega odprawa celna krok po kroku

1. Przygotuj dane. Zbierz numery EORI, kod towarowy, wartość, opis, ilość, opakowania, dane nadawcy i odbiorcy oraz informacje o transporcie. HMRC wymienia dla zgłoszenia importowego m.in. kod procedury celnej, kod towarowy, nadawcę i odbiorcę, rodzaj, ilość i opakowanie towarów, środki i koszty transportu, walutę i metodę wyceny oraz certyfikaty i licencje (link wyżej). Klasyfikację towaru wyjaśnia artykuł o kodach HS.
2. Deklaracja bezpieczeństwa (gdy jest wymagana). Dla towarów wjeżdżających do Wielkiej Brytanii deklarację ENS składa się przed ich przybyciem – można ją złożyć nawet do 200 dni wcześniej. Służby celne wykorzystują ją do analizy ryzyka i wskazania przesyłek do kontroli po przybyciu. Zobacz co to jest ENS.
3. Zgłoszenie celne. Składa się je elektronicznie (w Wielkiej Brytanii przez CDS). Według UCC zgłoszenie przyjmuje się, gdy towary zostały przedstawione organom celnym, a data przyjęcia jest datą stosowaną do przepisów procedury (art. 172 UCC). Zgłoszenie można złożyć wcześniej, ale jeśli towary nie zostaną przedstawione w ciągu 30 dni od złożenia, uznaje się, że zgłoszenia nie złożono (art. 171 UCC). Wytyczne HMRC: deklarację można czasem złożyć do 30 dni przed przybyciem towarów, ale formalnie zostanie przyjęta dopiero, gdy towary dotrą i zostaną przedstawione.
4. Analiza ryzyka i kontrole. Organy celne mogą przeprowadzać wszelkie kontrole, które uznają za niezbędne, np. rewizję towarów, pobranie próbek czy weryfikację zgłoszenia i dokumentów (art. 46 UCC). Mogą też zażądać dodatkowych dokumentów lub zbadać towary (art. 188 UCC). HMRC również może poprosić o dokumenty potwierdzające przed zwolnieniem towarów. Gdy towary zostaną zatrzymane, zobacz co zrobić, gdy kontrola celna zatrzyma towar.
5. Cło i VAT. Przy imporcie należności ustala się na podstawie zgłoszenia. W Wielkiej Brytanii HMRC informuje o kwocie po przyjęciu zgłoszenia, a cło trzeba zapłacić przed zwolnieniem towarów; importerzy regularni mogą założyć rachunek odroczenia opłat celnych (duty deferment account) i płacić jedną miesięczną płatnością z polecenia zapłaty zamiast za każdą przesyłkę. VAT importowy zwykle płaci się przy imporcie, ale podmiot zarejestrowany w UK jako płatnik VAT może rozliczyć go w deklaracji VAT (postponed VAT accounting). W UE dług celny przy dopuszczeniu do obrotu towarów podlegających należnościom przywozowym powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia (art. 77 UCC). Zobacz też jak rozliczyć VAT przy imporcie i różnice między cłem a VAT.
6. Zwolnienie towarów. Gdy warunki są spełnione, a dane ze zgłoszenia zweryfikowano lub przyjęto bez weryfikacji, organ zwalnia towary (art. 194 UCC). Przy eksporcie towary opuszczają następnie obszar; wiele lokalizacji granicznych powiadamia HMRC o wywozie własnymi systemami, a w pozostałych dowiesz się, czy musisz sam zgłosić przybycie i wyjazd towarów.
7. Korekty. Zgłaszający może wnioskować o sprostowanie zgłoszenia po jego przyjęciu, ale nie po tym, jak organ poinformował o zamiarze rewizji towarów, stwierdził nieprawidłowość danych lub zwolnił towary; po zwolnieniu sprostowanie jest możliwe tylko w ograniczonym zakresie, w ciągu trzech lat od przyjęcia zgłoszenia (art. 173 UCC). Zobacz co zrobić przy błędzie w deklaracji.

Procedury celne – także w Wielkiej Brytanii

Każde zgłoszenie celne odnosi się do konkretnej procedury celnej. Przy imporcie najczęstsze jest dopuszczenie do obrotu; jeśli towary podlegają należnościom przywozowym, dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia (art. 77 UCC). Prawo UE wyróżnia też cztery kategorie procedur specjalnych: tranzyt (zewnętrzny i wewnętrzny), składowanie (skład celny i wolne obszary celne), szczególne przeznaczenie (odprawa czasowa i końcowe przeznaczenie) oraz przetwarzanie (uszlachetnianie czynne i bierne) (art. 210 UCC). Na część z nich – m.in. uszlachetnianie, odprawę czasową, końcowe przeznaczenie i prowadzenie składu celnego – potrzebne jest pozwolenie organów celnych (art. 211 UCC).

Wielka Brytania stosuje podobną logikę. HMRC opisuje procedury specjalne jako sposób na składowanie, czasowe używanie, przetwarzanie lub naprawę towarów z częściową albo całkowitą ulgą w cle lub jego zawieszeniem. Jeśli nie masz pozwolenia, w pewnych sytuacjach możesz skorzystać z „autoryzacji przez zgłoszenie": maksymalnie 10 razy w ciągu 12 miesięcy i dla towarów o wartości do 500 000 GBP na przesyłkę (limity nie dotyczą odprawy czasowej), zwykle z zabezpieczeniem finansowym na pełną kwotę należności (GOV.UK: procedura specjalna bez pozwolenia). Ruch towarów z Wielkiej Brytanii do UE bywa też prowadzony w tranzycie: HMRC wskazuje, że przesyłki rozpoczynające się w Wielkiej Brytanii niemal zawsze mają status T1 (GOV.UK: tranzyt z Wielkiej Brytanii); szczegóły w artykule jak działa tranzyt T1. Więcej o procedurach specjalnych: procedury specjalne UK.

Jakie dokumenty są potrzebne?

Zestaw zależy od towaru i procedury. Dla zgłoszenia importowego HMRC wymienia m.in.: kod procedury celnej, kod towarowy, nadawcę i odbiorcę, rodzaj, ilość i opakowanie towarów, środki i koszty transportu, walutę i metodę wyceny oraz certyfikaty i licencje. Przy eksporcie osoba transportująca towary potrzebuje faktury i ewentualnych licencji lub certyfikatów eksportowych. W praktyce zwykle oznacza to:

• fakturę handlową i listę pakunkową;
• dokument przewozowy (np. CMR, list lotniczy lub konosament – zobacz notatkę o CMR);
• numery EORI stron – zobacz jak uzyskać numer EORI;
• licencje, certyfikaty lub dowód pochodzenia, gdy wymaga ich towar albo preferencyjne traktowanie taryfowe.

Najczęstsze błędy

• Brak lub zły numer EORI. HMRC wskazuje, że EORI może być potrzebny, gdy przewozisz towary między Wielką Brytanią a innym krajem, w tym UE (GOV.UK: EORI).
• Brak ENS lub GMR przed wyjazdem. Do portów obsługiwanych przez GVMS potrzebny jest numer GMR i bez niego grożą opóźnienia w porcie (GOV.UK: GVMS). Zobacz GMR i GVMS.
• Zgłoszenie złożone za wcześnie. Zgłoszenie złożone przed przedstawieniem towarów traci moc, jeśli towary nie zostaną przedstawione w ciągu 30 dni (art. 171 UCC).
• Niejasny status przedstawiciela. Osoba, która nie wskaże, że działa jako przedstawiciel celny, jest traktowana jak działająca we własnym imieniu i na własną rzecz (art. 19 UCC).
• Błędne dane wykryte za późno. Po poinformowaniu o zamiarze rewizji albo po zwolnieniu towarów sprostowanie jest ograniczone (art. 173 UCC), a niedopłacone należności wymagają osobnej procedury – HMRC opisuje, co zrobić przy zaniżonym cle i kto odpowiada za dług.

Ile trwa odprawa celna?

Nie ma jednego oficjalnego czasu. Zależy on od tego, czy zgłoszenie jest kompletne i poprawne, czy towary zostaną wytypowane do kontroli oraz czy potrzebne są licencje lub certyfikaty. UCC przewiduje zwolnienie towarów, gdy tylko dane zgłoszenia zostaną zweryfikowane lub przyjęte bez weryfikacji (art. 194 UCC), więc kompletne dane złożone z wyprzedzeniem są tym, co skraca proces. Dla trasy UK–Polska zobacz ile trwa odprawa celna UK–PL.

Przykład: odprawa między Wielką Brytanią a UE po Brexicie

Przed Brexitem towary przepływały między Wielką Brytanią a państwami UE w ramach jednolitego rynku. Odkąd Wielka Brytania opuściła UE, przesyłka z Wielkiej Brytanii do Polski jest wywozem z jednego obszaru celnego i przywozem na drugi. Potrzebna jest więc deklaracja eksportowa w Wielkiej Brytanii oraz zgłoszenie importowe w UE; w przeciwnym kierunku – deklaracja eksportowa w UE i zgłoszenie importowe w Wielkiej Brytanii. Po obu stronach potrzebne są numery EORI. Towary przybywające do Wielkiej Brytanii wymagają też deklaracji ENS, a każdy ruch między UE a Wielką Brytanią przez port korzystający z usługi Goods Vehicle Movement Service wymaga numeru GMR (GMR i GVMS). Praktyczne przewodniki: import z UK do Polski i tranzyt T1.

Kiedy pomoże agencja celna?

Ten artykuł opisuje proces ogólnie. Jeśli potrzebujesz agenta, który przygotuje i złoży zgłoszenia dla towarów jadących do lub z Wielkiej Brytanii, zobacz odprawę celną z UK, sprawdź koszty lub skontaktuj się z nami. Szczegóły samego zgłoszenia opisuje artykuł czym jest deklaracja celna.

Najczęstsze pytania