Przewóz własny nie zwalnia z formalności: towar nadal trzeba zgłosić do procedury celnej (wywóz z UE i przywóz do UK w systemie CDS), a firma musi mieć numer EORI i spójne dane towarowe. Skoro sama wiezie ładunek, jest też przewoźnikiem – to na niej spoczywa obowiązek terminowego złożenia ENS oraz, w portach GVMS, utworzenia numeru GMR.
Spis treści
W skrócie
- ✓ Przewóz własny nie zwalnia ze zgłoszenia celnego: eksport z UE i import do UK deklaruje się tak samo jak przy przewoźniku zewnętrznym.
- ✓ Firma, która sama wiezie towar, jest też przewoźnikiem: odpowiada za zgłoszenie bezpieczeństwa ENS i dane pojazdu.
- ✓ Komplet dokumentów w kabinie to faktura, dokument przewozowy, MRN i – w portach GVMS – numer GMR.
Co oznacza przewóz własny w odprawie celnej
O przewozie własnym mówimy wtedy, gdy firma transportuje swój towar własnym pojazdem i własnym kierowcą, bez zleconej usługi transportowej. Dla organów celnych nic się przez to nie upraszcza: towar nadal musi zostać zgłoszony do procedury wywozu w UE oraz do procedury przywozu w Wielkiej Brytanii (w systemie CDS), a firma łączy w jednej osobie role eksportera lub importera i przewoźnika.
Zgłoszenie celne może złożyć każdy, kto ma komplet danych do zgłoszenia i może przedstawić towar organowi celnemu (art. 170 Unijnego Kodeksu Celnego). Firma może więc zrobić to sama – jeśli ma numer EORI i dostęp do systemów – albo upoważnić agencję celną jako przedstawiciela bezpośredniego lub pośredniego; przy przedstawicielstwie pośrednim agencja odpowiada solidarnie z mocodawcą. Kto za co odpowiada przy wywozie do UK, opisujemy w artykule kto odpowiada za odprawę przy eksporcie do UK.
Jakie formalności trzeba załatwić przed wyjazdem
Numer EORI i dostęp do systemów
Do zgłoszeń potrzebny jest numer EORI: unijny dla wywozu i wjazdu do UE (jak go uzyskać) oraz brytyjski dla odprawy importowej w UK (EORI GB i XI). Numer unijny nie zastępuje brytyjskiego.
Zgłoszenie bezpieczeństwa ENS
Obowiązek złożenia ENS spoczywa prawnie na przewoźniku, czyli podmiocie obsługującym środek transportu. Przy przewozie własnym jest nim sama firma; może ona zlecić złożenie zgłoszenia osobie trzeciej (np. agencji), ale odpowiedzialność za jego złożenie na czas pozostaje po stronie przewoźnika. Do Wielkiej Brytanii ENS składa się w usłudze S&S GB: dla promów ro-ro (z kierowcą) co najmniej 2 godziny przed przybyciem, dla Eurotunelu co najmniej 1 godzinę przed przybyciem na terminal w Coquelles (GOV.UK). Przy wjeździe do UE odpowiednikiem jest ENS w systemie ICS2. Różnice opisujemy w artykule GMR a ENS.
Numer GMR w portach GVMS
W portach, które korzystają z systemu GVMS, przewoźnik musi utworzyć numer GMR łączący wszystkie zgłoszenia przewożone w pojeździe; bez ważnego GMR przewoźnik nie wpuści pojazdu na pokład (GOV.UK). Zasady działania wyjaśniamy w artykule jak działa GVMS dla przewoźnika.
Minimalny zestaw danych do zgłoszenia
Zgłoszenie opiera się na danych z faktury handlowej i dokumentu przewozowego: opisie towaru i kodzie taryfowym (w UE kod CN, w UK commodity code z UK Trade Tariff), wartości celnej, kraju pochodzenia, masie brutto i netto, numerze rejestracyjnym pojazdu oraz numerach EORI stron. Rozbieżność między zgłoszeniem a faktycznym towarem lub pojazdem bywa przyczyną zatrzymania na granicy, a konieczność korekty wydłuża zwolnienie towaru.
Dokumenty, które kierowca powinien mieć w kabinie
- faktura handlowa i lista pakowa,
- dokument przewozowy (przy przewozie drogowym zwykle list CMR),
- MRN zgłoszenia wywozowego (a po stronie UK – MRN importowy z CDS, jeśli towar został zgłoszony wcześniej),
- numer GMR, jeżeli port korzysta z GVMS,
- oświadczenie o pochodzeniu, jeżeli firma powołuje się na preferencję wynikającą z umowy handlowej UE–UK (TCA); samo kupno towaru w UK nie oznacza pochodzenia brytyjskiego,
- kopie wymaganych pozwoleń lub licencji, jeśli towar podlega ograniczeniom.
Pełną ofertę usług z zakresu odprawy celnej UK znajdziesz u nas; w sprawie konkretnego przewozu skontaktuj się z nami.
Najczęstsze punkty ryzyka
- ENS złożony po terminie albo z danymi niezgodnymi z pojazdem i ładunkiem,
- brak numeru GMR lub zgłoszenia nieprzypisane do GMR w porcie GVMS,
- rozbieżność masy lub opisu towaru między fakturą, dokumentem przewozowym i zgłoszeniem,
- niewłaściwy kod taryfowy (sprawdzisz go w TARIC i w UK Trade Tariff),
- powoływanie się na preferencję bez ważnego oświadczenia o pochodzeniu.
Archiwizacja i korekty zgłoszeń
W UE dokumenty celne przechowuje się co najmniej 3 lata (art. 51 UKC), przy czym przepisy podatkowe mogą wymagać dłuższego okresu. W UK HMRC wymaga przechowywania zgłoszeń i dokumentów przez 4 lata, a dokumentów VAT przez 6 lat (GOV.UK). Jeśli zauważysz błąd w złożonym zgłoszeniu, zobacz, czy i jak można je poprawić.
Podstawa prawna i źródła
Najczęstsze pytania
Czy przy przewozie własnym trzeba składać zgłoszenie celne?
Tak. To, że firma wiezie własny towar własnym pojazdem, nie zmienia obowiązku zgłoszenia towaru do procedury celnej: wywozowej w UE i przywozowej w Wielkiej Brytanii (w CDS). Zgłoszenie może złożyć sama firma, jeśli ma numer EORI i dostęp do systemów, albo agencja celna działająca jako przedstawiciel bezpośredni lub pośredni.
Kto składa ENS przy przewozie własnym?
Obowiązek spoczywa prawnie na przewoźniku, czyli na podmiocie obsługującym środek transportu – przy przewozie własnym jest to sama firma. Może ona zlecić złożenie ENS agencji celnej lub spedytorowi, ale odpowiedzialność za terminowe złożenie zgłoszenia pozostaje po jej stronie. Do UK na promie ro-ro ENS składa się najpóźniej 2 godziny przed przybyciem, a przy Eurotunelu najpóźniej 1 godzinę przed przybyciem na terminal.
Jakie dokumenty powinien mieć kierowca przy przewozie własnym?
Zwykle fakturę handlową z listą pakową, dokument przewozowy (np. CMR), MRN zgłoszenia wywozowego i – w portach korzystających z GVMS – numer GMR. Jeśli firma powołuje się na preferencję taryfową z umowy UE–UK, potrzebne jest oświadczenie o pochodzeniu; towary objęte ograniczeniami wymagają dodatkowo pozwoleń lub licencji.
Czy przy przewozie własnym można korzystać z uproszczonych procedur celnych?
Tak, ale regularne stosowanie uproszczeń, np. uproszczonego zgłoszenia, wymaga pozwolenia organu celnego (w UE – art. 166 UKC, w UK – zgody HMRC). Bez takiego pozwolenia obowiązuje standardowe zgłoszenie z kompletem dokumentów.
Co zrobić, gdy wartość na fakturze jest kwestionowana przez urząd celny?
W UE podstawą wartości celnej jest wartość transakcyjna, czyli cena faktycznie zapłacona lub należna za towar (art. 70 UKC), a gdy nie da się jej ustalić – metody zastępcze z art. 74 UKC. Jeżeli urząd kwestionuje wartość z faktury, przygotuj dokumenty potwierdzające transakcję: zamówienie, umowę, dowody płatności i korespondencję z kontrahentem. W UK obowiązują własne przepisy o wartości celnej, więc sprawdź aktualne wytyczne HMRC.
Jak długo przechowywać dokumenty celne po przewozie własnym?
W UE co najmniej 3 lata (art. 51 UKC), z zastrzeżeniem dłuższych terminów z przepisów podatkowych. W UK 4 lata dla zgłoszeń i dokumentów celnych oraz 6 lat dla dokumentów VAT, zgodnie z wytycznymi HMRC.
Powiązane poradniki
Masz podobną sprawę? Zapytaj agencję celną
Opisz towar lub pojazd, trasę i termin. Odpowiadamy w dni robocze, zwykle tego samego dnia.
Coś poszło nie tak. Spróbuj ponownie albo napisz do nas e-mail lub na WhatsApp.