Czy deklaracja ENS dotyczy każdego transportu? Wyjątki i zwolnienia

Nie – deklaracja ENS nie dotyczy każdego transportu, ale dotyczy zdecydowanej większości towarów wprowadzanych do UE lub do Wielkiej Brytanii. Obowiązek obejmuje wszystkie rodzaje transportu (morski, lotniczy, drogowy, kolejowy i wodny śródlądowy), a wyjątki są zamkniętym katalogiem: m.in. energia elektryczna, towary przesyłane rurociągiem, przesyłki z korespondencją czy towary w bagażu osobistym podróżnych.

Zasada: ENS obejmuje wszystkie rodzaje transportu

Zgodnie z art. 127 ust. 1 unijnego kodeksu celnego towary wprowadzane na obszar celny Unii obejmuje się przywozową deklaracją skróconą (ENS); składa ją co do zasady przewoźnik (rozporządzenie (UE) nr 952/2013). Rozporządzenie delegowane 2015/2446 podaje terminy dla każdego rodzaju transportu: morskiego (art. 105), lotniczego (art. 106), kolejowego (art. 107), drogowego (art. 108) i wodnego śródlądowego (art. 109) – nie ma więc gałęzi transportu, która byłaby zwolniona jako taka (art. 105–109). Po stronie brytyjskiej GOV.UK wymaga ENS dla towarów przewożonych do Wielkiej Brytanii przed ich przybyciem (Making an entry summary declaration). Podstawy i terminy opisujemy w artykule co to jest ENS i kiedy jest wymagane.

Zwolnienia dotyczą więc rodzaju towaru lub okoliczności przewozu, a nie wybranej trasy czy środka transportu. Są też wyjątkiem od zasady, więc przepisy trzeba czytać wąsko.

Kiedy ENS nie jest wymagany w UE (art. 104 rozporządzenia 2015/2446)

Art. 104 ust. 1 wymienia towary, w odniesieniu do których uchyla się obowiązek złożenia ENS. Najważniejsze z nich:

• energia elektryczna oraz towary wprowadzane rurociągiem;
• przesyłki z korespondencją;
• towary znajdujące się w bagażu osobistym podróżnych;
• majątek ruchomy gospodarstwa domowego (w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009) – pod warunkiem że nie jest przewożony na podstawie umowy przewozu;
• towary, dla których dozwolone jest ustne zgłoszenie celne, oraz niektóre towary uznane za zgłoszone przez zachowanie – także tylko wtedy, gdy nie są przewożone na podstawie umowy przewozu;
• towary objęte karnetami ATA i CPD – znów pod warunkiem, że nie są przewożone na podstawie umowy przewozu;
• towary uprawnione do zwolnień na podstawie konwencji wiedeńskich (dyplomatycznych i konsularnych), broń i sprzęt wojskowy przewożone przez wojsko państwa członkowskiego oraz towary przemieszczane na formularzu NATO 302 lub UE 302;
• towary wprowadzane z Ceuty i Melilli, Gibraltaru, Helgolandu, San Marino, Watykanu oraz gminy Livigno (art. 104 ust. 1 lit. m);
• niektóre towary z instalacji morskich, zaopatrzenie statków i statków powietrznych oraz produkty rybołówstwa morskiego z jednostek unijnych.

Pełny wykaz jest w art. 104 (rozporządzenie delegowane (UE) 2015/2446, wersja skonsolidowana). Poza katalogiem art. 104 ENS nie jest wymagany także wtedy, gdy środek transportu jedynie przepływa przez wody terytorialne lub przestrzeń powietrzną UE bez zatrzymywania się na tym obszarze (art. 127 ust. 2 lit. a kodeksu celnego). Art. 104 ust. 4 przewidywał ponadto przejściowe zwolnienie dla przesyłek o wartości do 22 EUR; było ono powiązane z datami wdrożenia kolejnych wersji ICS2 (dla transportu drogowego – wersji 3), więc nie powinno być podstawą do pomijania ENS w bieżącym przewozie.

Uwaga na klauzulę „umowa przewozu”

To najczęstsze źródło pomyłek. Zwolnienie dla majątku gospodarstwa domowego, towarów z ustnym zgłoszeniem czy karnetów ATA/CPD działa tylko, gdy towar nie jest przewożony na podstawie umowy przewozu. Jeśli przeprowadzkę lub transport towarów z karnetem zlecasz firmie transportowej, wyjątek zwykle nie ma zastosowania, a ENS składa przewoźnik. Przy przeprowadzce z UK zobacz też stronę o mieniu przesiedleńczym z UK.

Kiedy ENS nie jest wymagany w Wielkiej Brytanii

Customs Technical Handbook HMRC podaje, że ENS nie jest potrzebny m.in. dla: energii elektrycznej, towarów wprowadzanych rurociągiem, listów, kartek pocztowych i materiałów drukowanych (także na nośnikach elektronicznych), towarów w bagażu osobistym podróżnych, towarów zgłoszonych organom celnym ustnie lub przez zachowanie (pod warunkiem że nie są przewożone na podstawie umowy przewozu – dotyczy to także pustych naczep, kontenerów i opakowań) oraz przesyłek pocztowych przewożonych według zasad konwencji UPU. Handbook zaznacza, że lista nie jest wyczerpująca, a szczegółowy wykaz znajduje się w art. 104 zachowanego (retained) rozporządzenia delegowanego 2015/2446 (Customs Technical Handbook – entry summary declarations).

Odrębnie GOV.UK przewiduje zwolnienie dla kwalifikowanych towarów północnoirlandzkich (qualifying Northern Ireland goods) przywożonych do Wielkiej Brytanii. Dla towarów niekwalifikowanych trzeba złożyć deklarację wywozową z danymi bezpieczeństwa przed wyjazdem z Irlandii Północnej, a potem ENS przed przybyciem do reszty UK.

Irlandia Północna: ENS w ICS2

Towary przewożone do Irlandii Północnej z Wielkiej Brytanii lub z krajów spoza UE wymagają ENS, który składa się w ICS2, a nie w S&S GB. GOV.UK informuje, że stary brytyjski system ICS dla Irlandii Północnej zastąpiono ICS2 (używanym przy przewozach do Irlandii Północnej od 31 grudnia 2025 r.) i że potrzebny jest numer EORI zaczynający się od XI albo EORI wydany przez państwo członkowskie UE. GOV.UK zaznacza też, że ENS będzie potrzebny dla niektórych przesyłek paczkowych z Wielkiej Brytanii do Irlandii Północnej w ramach Windsor Framework (GOV.UK). Prawo UE przewiduje natomiast wąskie wyjątki dla części niehandlowych paczek wysyłanych do osób prywatnych w Irlandii Północnej (art. 104 ust. 1 lit. r–t rozporządzenia 2015/2446) – działają one tylko na warunkach z tych przepisów, więc nie zakładaj ich na zapas.

Przesyłki pocztowe i kurierskie

W UE art. 104 zwalnia z ENS wyłącznie „przesyłki z korespondencją”, a nie wszystkie przesyłki pocztowe. Komisja Europejska podaje, że nowe wymogi danych w transporcie drogowym obejmują także przesyłki pocztowe, a art. 106 ust. 2 określa obowiązki operatorów pocztowych i przewoźników ekspresowych w transporcie lotniczym (Komisja Europejska – ICS2). W Wielkiej Brytanii zwolnienie dotyczy przesyłek pocztowych przewożonych według zasad konwencji UPU. Jeśli wysyłasz towar kurierem, zapytaj przewoźnika, kto i w jakim systemie składa ENS.

Zwolnienie z ENS to nie zwolnienie z odprawy

ENS to wyłącznie zgłoszenie bezpieczeństwa. Nawet gdy towar jest zwolniony z ENS, przy wprowadzeniu do UE lub Wielkiej Brytanii nadal mogą obowiązywać zgłoszenie celne, cło, VAT, zakazy i ograniczenia oraz kontrole. Odpowiedzi na pytania o cło szukaj w artykule jak obliczyć cło i VAT przy imporcie z UK.

Jak sprawdzić, czy Twój przewóz jest zwolniony z ENS

1. Ustal kierunek: wjazd do UE (ICS2), do Wielkiej Brytanii (S&S GB) czy do Irlandii Północnej (ICS2).
2. Zidentyfikuj towar i sprawdź, czy figuruje w art. 104 (UE) lub na liście handbooka HMRC (UK).
3. Sprawdź warunki – zwłaszcza klauzulę „nie przewożony na podstawie umowy przewozu”.
4. Ustal, kto jest przewoźnikiem i czy zgadza się polegać na zwolnieniu; w razie wątpliwości zakładaj, że ENS jest potrzebny.
5. Zapisz podstawę (artykuł przepisu, link do wytycznych) na wypadek kontroli.

Najczęstsze błędy

• Zakładanie zwolnienia „bo to małe” lub „bo to mienie” – art. 104 nie wprowadza stałego progu wartości, a zwolnienie dla mienia działa bez umowy przewozu.
• Pominięcie klauzuli o umowie przewozu przy karnetach ATA/CPD i towarach z ustnym zgłoszeniem.
• Mylenie ENS z GMR lub zgłoszeniem celnym – patrz GMR a ENS.
• Założenie, że wyjątek z jednego systemu działa w drugim – lista UE i lista brytyjska nie są identyczne.
• Brak ustalenia, kto składa ENS przy towarach, które ENS obejmuje.

Praktyczny przykład

Osoba prywatna przewozi własnym samochodem rzeczy osobiste w bagażu: towary w bagażu osobistym podróżnych są zwolnione z ENS zarówno w UE, jak i według handbooka HMRC. Ta sama osoba zleca natomiast firmie transportowej przewóz mebli z Wielkiej Brytanii do Polski: przewóz odbywa się na podstawie umowy przewozu, więc zwolnienie dla majątku gospodarstwa domowego nie obowiązuje i przewoźnik (lub osoba działająca w jego imieniu) musi złożyć ENS w ICS2 przed wjazdem do UE.

Kiedy pomoże agencja celna

Jesteśmy agencją celną zarejestrowaną w CDS, z numerem EORI UK. Jeśli nie masz pewności, czy Twoja przesyłka jest objęta ENS, ustalimy to na podstawie trasy, rodzaju transportu i towaru, a w razie potrzeby przygotujemy deklarację za przewoźnika. Skontaktuj się z nami. Koszty usług są na jednej stronie: ile kosztuje odprawa celna UK.

Najczęstsze pytania