Cyfrowy Carnet ATA (eATA) 2026 — czasowy wywóz i przywóz bez cła

Czym jest Carnet ATA?

Carnet ATA (od fr. Admission Temporaire / ang. Temporary Admission) to międzynarodowy dokument celny wydawany na szczeblu krajowym przez izby handlowe pełniące rolę organizacji poręczających, w systemie opartym na konwencji stambulskiej i rozwijanym przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC) oraz Światową Organizację Celną (WCO). Pozwala na tymczasowy wywóz i przywóz towarów do około 80 krajów i terytoriów celnych (ICC) bez zapłaty należności celnych i podatkowych. Do czasowego wwozu pojazdów służy odrębny dokument – CPD Carnet.

Dokument działa jak paszport dla towarów: zawiera gotowe formularze celne dla każdego przekroczenia granicy i stanowi jednocześnie gwarancję celną — izba handlowa poręcza wobec urzędu celnego, że towar zostanie powrotnie wywieziony w terminie.

Kiedy stosuje się Carnet ATA?

Carnet ATA obejmuje trzy główne kategorie towarów:

Kategoria	Przykłady
Próbki handlowe	Wzorniki, katalogi fizyczne, modele demonstracyjne
Sprzęt zawodowy	Sprzęt filmowy, medyczny, muzyczny, naukowy, narzędzia serwisowe
Towary na targi i wystawy	Eksponaty, stoiska, materiały promocyjne

Carnet ATA nie obejmuje towarów przeznaczonych do sprzedaży, naprawy płatnej na miejscu ani towarów konsumpcyjnych.

Powiększ

Jak działa Carnet ATA na trasie UK↔Polska?

Po Brexicie Wielka Brytania jest odrębnym obszarem celnym. Polska należy do obszaru celnego UE. Oznacza to, że każde fizyczne przemieszczenie towarów między UK a Polską wymaga odprawy celnej — nawet jeśli towary wracają do nadawcy.

Carnet ATA rozwiązuje ten problem w obu kierunkach:

Wywóz z UK do Polski (np. sprzęt na konferencję w Warszawie):

1. Karnety wydaje w UK London Chamber of Commerce and Industry (LCCI) lub inna izba upoważniona do wystawiania karnetów (lista na gov.uk).
2. Na wyjściu z UK posiadacz karnetu lub przewoźnik prezentuje karnet na granicy UK — urząd celny stempluje kartę wywozową.
3. Na wjeździe do Polski polska administracja celna (KAS/Służba Celno-Skarbowa) stempluje kartę przywozową.
4. Po zakończeniu wizyty procedura jest odwracana: karta powrotnego wywozu (z PL) i karta powrotnego przywozu (do UK).

Wywóz z Polski do UK (np. próbki na targi w Londynie):

1. Karnet wydaje w Polsce krajowa organizacja poręczająca – Krajowa Izba Gospodarcza (KIG).
2. Procedura przebiega analogicznie w odwrotnym kierunku.

Karnet pozwala na czasowy przywóz na okres do jednego roku (ICC). Towary objęte karnetem ATA muszą wrócić przed upływem jego ważności (lub wcześniejszego terminu wyznaczonego przez urząd celny kraju przywozu). Zasady ewentualnego przedłużenia podaje izba wystawiająca – ustal je przed wyjazdem.

Ważne: Według HMRC karnet ATA zastępuje dokumenty celne, które normalnie trzeba wypełnić w kraju wywozu i przywozu, i znosi potrzebę składania zgłoszenia celnego (gov.uk). Jeśli towary są wywożone z UK jako fracht, może być konieczne ujęcie ich w formularzu C21e w systemie CDS (Customs Declaration Service) (gov.uk). Nadal obowiązują przepisy o licencjach oraz towarach zakazanych i ograniczonych.

eATA — cyfryzacja karnetu ATA

Na czym polega eATA?

System eATA (electronic ATA Carnet) zastępuje papierowy dokument rozwiązaniem cyfrowym. Koncepcję eATA zatwierdził w 2016 roku komitet administracyjny konwencji ATA/stambulskiej działający przy WCO, a system rozwija ICC. Jego trzy główne komponenty to:

Komponent	Funkcja
ATA Carnet Core	Centralna baza danych — bezpieczna wymiana danych między izbami i urzędami
ATA Carnet Customs	Portal dla funkcjonariuszy celnych do weryfikacji i zatwierdzania transakcji
ATA Carnet App	Aplikacja mobilna dla posiadaczy karnetu (+ wersja desktopowa)

Zamiast fizycznych formularzy posiadacz karnetu skanuje kod QR na granicy. Dane są weryfikowane w czasie rzeczywistym przez system centralny.

Status wdrożenia eATA

Według ICC od 1 czerwca 2026 roku Wielka Brytania, wszystkie 27 państw członkowskich UE (w tym Polska), Norwegia i Szwajcaria uruchomiły możliwość korzystania z cyfrowych karnetów ATA. To pierwsza fala krajów, które potwierdziły gotowość techniczną i administracyjną.

W fazie przejściowej izby handlowe mogą wystawiać karnety w formie papierowej, cyfrowej lub obu jednocześnie — zależnie od trasy i wymogów konkretnego kraju docelowego. Jeśli trasa obejmuje kraj spoza listy gotowości eATA, nadal wymagany jest dokument papierowy lub hybryda.

Według ICC kolejne administracje celne mają być gotowe na eATA najpóźniej do końca 2027 roku, a procedury karnetów ATA mają być w pełni cyfrowe na całym świecie do 1 stycznia 2028 roku. HMRC opisuje korzystanie z cyfrowych karnetów (skan w aplikacji ATA Carnet) od 1 czerwca 2026 (gov.uk).

Uwaga: Daty i harmonogram cyfryzacji są podawane przez ICC i WCO na podstawie deklaracji gotowości krajów uczestniczących. Przed każdym wyjazdem zaleca się weryfikację aktualnego statusu na iccwbo.org/eata lub u wystawiającej izby handlowej.

Jak uzyskać karnet ATA w UK i w Polsce?

W Wielkiej Brytanii

• Wystawca: London Chamber of Commerce and Industry (LCCI) oraz izby regionalne upoważnione do wystawiania karnetów (lista na gov.uk)
• Wniosek: składany w jednej z izb handlowych wskazanych na gov.uk (termin realizacji podaje izba)
• Zabezpieczenie: izba wystawiająca informuje, jaką gwarancję lub zabezpieczenie trzeba złożyć
• Ważność: do jednego roku

Szczegóły i aktualny cennik: londonchamber.co.uk — ATA Carnet

W Polsce

• Wystawca: Krajowa Izba Gospodarcza (KIG)
• Podstawa prawna: Konwencja stambulska (Istanbul Convention) i rozporządzenia UKC (Unijny Kodeks Celny)
• Procedura celna UE: tymczasowe dopuszczenie z całkowitym zwolnieniem z należności (art. 250–253 UKC)

Praktyczne kroki — lista kontrolna przed wyjazdem

1. Sprawdź, czy kraj docelowy akceptuje Carnet ATA — lista krajów na stronie ICC
2. Ustal kategorię towarów — próbki / sprzęt zawodowy / targi (różne aneksy karnetu)
3. Przygotuj szczegółowy wykaz towarów (opis, ilość, waga, wartość, numery seryjne)
4. Złóż wniosek w izbie z odpowiednim wyprzedzeniem — czas wystawienia podaje izba
5. Dopilnuj stemplowania na każdym przejściu granicznym (brak stempla = ryzyko utraty zabezpieczenia)
6. Wróć z towarami przed datą wygaśnięcia lub uzyskaj nowy karnet
7. Zamknij karnet w izbie wystawiającej po powrocie

Jak pomagamy

Agencja Celna agencjacelna.uk obsługuje odprawy tymczasowe zarówno po stronie UK, jak i w procedurach unijnych. Pomagamy w:

• weryfikacji, czy Carnet ATA jest właściwą procedurą dla Twoich towarów
• przygotowaniu wykazu towarów i dokumentów towarzyszących
• koordynacji formalności celnych po stronie UK (CDS) i UE oraz doborze innych specjalnych procedur celnych, gdy karnet nie wystarcza
• obsłudze towarów wrażliwych (sprzęt medyczny, elektronika, narzędzia serwisowe)

Skontaktuj się z nami przed wyjazdem — błędy w stemplowaniu lub przekroczenie terminu karnetu mogą kosztować więcej niż zabezpieczenie celne.

Źródła

• ICC — eATA Carnet (iccwbo.org)
• GOV.UK — Apply for an ATA Carnet
• GOV.UK — How to use your ATA Carnet
• GOV.UK — Special procedure: temporary admission — ATA carnets
• WCO — eATA Working Group update (maj 2025)
• WCO News — Digitization of ATA Carnets: from pilot to implementation
• LCCI — ATA Carnet

Najczęstsze pytania