Skład celny – co to jest, jakie są wymagania i czym różni się od magazynu czasowego składowania

Co to jest skład celny?

Skład celny jest jedną z procedur specjalnych przewidzianych w unijnym kodeksie celnym (rozporządzenie (UE) nr 952/2013, w skrócie UKC). Towary nieunijne objęte tą procedurą są przechowywane w miejscu zatwierdzonym przez organ celny pod jego dozorem. Dopóki towar pozostaje w składzie, nie powstaje obowiązek zapłaty cła przywozowego, a towar nie wchodzi do swobodnego obrotu – można go później wywieźć poza UE, objąć inną procedurą albo dopuścić do obrotu i dopiero wtedy rozliczyć należności.

Dla firm handlujących na osi UK–UE skład celny bywa narzędziem do zarządzania płynnością: towar sprowadzony np. z Wielkiej Brytanii może poczekać na kupca bez zamrażania gotówki w cle i VAT-cie importowym. Warto jednak pamiętać, że korzyść ta idzie w parze z obowiązkami ewidencyjnymi i koniecznością zabezpieczenia potencjalnego długu celnego.

Jakie są rodzaje składów celnych?

Art. 240 UKC rozróżnia dwa typy składów:

• skład publiczny – z usług magazynowych może skorzystać każda osoba, a towary składowane przez różne podmioty leżą w jednym miejscu pod odpowiedzialnością prowadzącego skład;
• skład prywatny – towary składuje wyłącznie posiadacz pozwolenia, np. importer lub producent, który ma własny magazyn i chce w nim trzymać towary w procedurze.

W obu przypadkach potrzebne jest pozwolenie, a prowadzący skład (lub składujący) odpowiada za dochowanie warunków procedury.

Czy w składzie celnym można przetwarzać towary?

Trzeba odróżnić dwie rzeczy. Art. 220 UKC dopuszcza w składzie celnym zwyczajowe czynności – służące zachowaniu towaru, poprawie jego wyglądu lub jakości handlowej albo przygotowaniu go do dystrybucji lub odsprzedaży. Właściwe przetwarzanie to co innego: zgodnie z art. 241 UKC organ może zezwolić, aby w składzie odbywało się przetwarzanie towarów objętych procedurą uszlachetniania czynnego lub końcowego przeznaczenia – na warunkach tych procedur, gdy istnieje potrzeba gospodarcza. Takie towary nie są wtedy objęte procedurą składu celnego. Jeśli planujesz np. przepakowanie, konfekcjonowanie czy obróbkę, opisz te czynności we wniosku, bo zmiana zakresu pozwolenia po fakcie oznacza dodatkowe formalności.

Jakie obowiązki ma posiadacz składu celnego?

Art. 242 UKC nakłada na posiadacza pozwolenia i posiadacza procedury dwa podstawowe obowiązki, a kolejne wynikają z art. 211 i 214 UKC oraz z treści pozwolenia. W praktyce przekłada się to na kilka stałych zadań:

• dopilnowanie, aby towary nie zostały usunięte spod dozoru celnego (art. 242),
• wykonywanie obowiązków wynikających z przechowywania towarów w procedurze (art. 242),
• przestrzeganie warunków określonych w pozwoleniu (art. 211 ust. 1),
• prowadzenie ewidencji umożliwiającej organowi celnemu identyfikację towarów, ich statusu celnego i przemieszczeń (art. 214 UKC).

W składzie publicznym pozwolenie może przewidywać, że część tych obowiązków spoczywa wyłącznie na składającym towar (art. 242 ust. 2).

Jakie są wymagania, aby uzyskać pozwolenie na skład celny w UE?

Pozwolenie na prowadzenie miejsca składowania w procedurze składu celnego jest wymagane na podstawie art. 211 ust. 1 lit. b UKC, a warunki ogólne określa art. 211 ust. 3. Kluczowe z nich to:

• siedziba w UE – wnioskodawca musi być ustanowiony na terytorium Unii,
• rękojmia prawidłowego przeprowadzania operacji – posiadacz statusu AEOC spełnia ten warunek, jeśli jego upoważnienie uwzględnia tę działalność,
• zabezpieczenie – jeżeli dla towarów w procedurze może powstać dług celny lub inne opłaty, wymagana jest gwarancja zgodna z art. 89 UKC (zagadnienie szerzej omawiamy w artykule o gwarancji celnej).

Szczegółowy tryb składania wniosku w Polsce, formularze i właściwe organy opisuje Krajowa Administracja Skarbowa na portalu podatki.gov.pl. Przed złożeniem wniosku warto też ustalić, czy firma ma już numer EORI – bez niego nie da się zgłaszać towarów (jak uzyskać EORI).

Jak działa skład celny w Wielkiej Brytanii?

Po Brexicie Wielka Brytania prowadzi własny system pozwoleń, a wytyczne HMRC znajdziesz na gov.uk w materiale „Apply to operate a customs warehouse”. Według tych wytycznych wnioskodawca powinien spełnić m.in. następujące warunki:

• mieć siedzibę w Wielkiej Brytanii,
• posiadać numer EORI,
• wykazać wypłacalność finansową,
• mieć dobrą historię zgodności z przepisami celnymi i podatkowymi,
• wykazać potrzebę gospodarczą prowadzenia składu,
• prowadzić ewidencję zapasów umożliwiającą kontrolę.

Zabezpieczenie cła i VAT jest wymagane w razie potrzeby, chyba że wnioskodawca ma status AEO lub spełnia jego warunki. HMRC zaleca złożenie wniosku co najmniej dwa miesiące przed planowanym rozpoczęciem działalności składu. Brytyjskie pozwolenie nie obowiązuje w UE, a unijne – w UK, dlatego firma działająca po obu stronach kanału musi planować dwa niezależne postępowania.

Skład celny a magazyn czasowego składowania – jaka jest różnica?

Oba pojęcia dotyczą towarów leżących „pod dozorem celnym”, ale prawnie to dwa różne stany:

Cecha	Czasowe składowanie	Skład celny
Charakter	stan przejściowy przed objęciem procedurą (art. 147–148 UKC)	procedura specjalna (art. 240–242 UKC)
Cel	oczekiwanie na zgłoszenie do procedury celnej	magazynowanie z odroczeniem cła i VAT-u
Dozwolone czynności	wyłącznie czynności zachowujące towar w niezmienionym stanie	przechowywanie i zwyczajowe czynności (art. 220); przetwarzanie tylko w ramach uszlachetniania czynnego lub końcowego przeznaczenia (art. 241)
Czas	najwyżej 90 dni (art. 149 UKC)	bez limitu (art. 238 UKC); wyjątkowo organ może wyznaczyć termin
Status prawny	nie jest procedurą celną – towar czeka na jej wybór	jest procedurą celną, wymagającą zgłoszenia i pozwolenia

Szczegółowo o pierwszym z tych stanów piszemy w osobnym materiale: jak działa magazyn czasowego składowania. Różnica ma znaczenie praktyczne – jeśli towar ma leżeć miesiącami lub podlegać pakowaniu, czasowe składowanie nie jest właściwym narzędziem.

Kiedy skład celny się opłaca?

Z procedury warto korzystać, gdy towar nieunijny ma wrócić na rynek zewnętrzny (re-eksport), gdy sprzedaż jest niepewna w czasie albo gdy chcesz rozliczyć cło dopiero w momencie dopuszczenia do obrotu. Jeżeli przywozisz towary okazjonalnie, często wygodniejszym rozwiązaniem jest skorzystanie ze składu publicznego prowadzonego przez inny podmiot niż budowanie własnej infrastruktury. Decyzję zawsze warto poprzedzić kalkulacją kosztów zabezpieczenia i obowiązków ewidencyjnych.

Jak wygląda dzień z towarem w składzie celnym w praktyce?

Po uzyskaniu pozwolenia towary wprowadza się do składu na podstawie zgłoszenia celnego do tej procedury. Od tej chwili każda partia powinna być możliwa do zidentyfikowania w ewidencji: skąd przyjechała, w jakiej ilości, z jakim kodem taryfowym i jakim dokumentem została objęta procedurą. Prowadzący skład rejestruje każde przyjęcie, zmianę miejsca składowania i wydanie. Dzięki temu organ celny w razie kontroli może w krótkim czasie zestawić stan fizyczny magazynu ze stanem wynikającym z ewidencji.

Zakończenie procedury następuje przez wywóz towaru poza UE, objęcie go inną procedurą (np. tranzytem lub odprawą czasową) albo dopuszczenie do obrotu. Dopiero w tym ostatnim przypadku powstaje obowiązek zapłaty cła i VAT-u importowego, liczony według przepisów obowiązujących w chwili zgłoszenia. Warto o tym pamiętać przy kalkulacji: odroczenie nie oznacza zwolnienia, a stawki mogą się zmienić w czasie leżakowania towaru.

Jakie błędy najczęściej popełniają firmy przy składach celnych?

• mylenie składu z czasowym składowaniem – towar wprowadzany „do magazynu” bez właściwej procedury leży w stanie przejściowym, w którym wolno wykonywać tylko czynności zachowujące jego stan,
• luki w ewidencji – brak wpisu o przesunięciu lub ubytku jest podstawą do wątpliwości, czy towar nie został usunięty spod dozoru,
• przekroczenie zakresu pozwolenia – np. czynności lub obróbka nieobjęte pozwoleniem,
• zbyt niskie zabezpieczenie – wartość towarów w składzie rośnie szybciej niż kwota gwarancji,
• brak planu na wyjście – nie ustalono, jaka procedura zakończy pobyt towaru w składzie.

Skład celny w handlu UK–UE – na co uważać?

Po Brexicie towary przewożone między UK a UE przechodzą kontrole graniczne, a ich status celny zależy od tego, gdzie i jak zostały objęte procedurą. Jeżeli planujesz magazynować towar po jednej stronie granicy, a sprzedawać po drugiej, sprawdź, czy wystarczy skład w jednym państwie, czy konieczne są dwa niezależne pozwolenia. Pozwolenie UE nie obejmuje brytyjskiej procedury i odwrotnie. W obu systemach czas przygotowania wniosku jest istotny – po stronie UK HMRC zaleca złożenie wniosku co najmniej dwa miesiące przed startem, więc harmonogram uruchomienia magazynu trzeba planować z wyprzedzeniem.

Źródła

• Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 – Unijny Kodeks Celny (EUR-Lex)
• Regulation (EU) No 952/2013 – legislation.gov.uk
• Apply to operate a customs warehouse – gov.uk
• Cła – Krajowa Administracja Skarbowa (podatki.gov.pl)

Planujesz skład celny lub magazynowanie towarów w procedurze po UK–UE? Skontaktuj się z nami – agencja celna zarejestrowana w CDS, nr EORI UK, pomoże dobrać właściwą procedurę.

Najczęstsze pytania