Wartość celna towaru – jak ją obliczyć krok po kroku

Czym jest wartość celna

Wartość celna towaru to kwota, od której organ celny nalicza należności celne przywozowe oraz VAT importowy. Zasady jej ustalania określa Unijny Kodeks Celny (rozporządzenie (UE) nr 952/2013) w art. 69–76 oraz rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/2447. Prawidłowe ustalenie wartości celnej ma bezpośredni wpływ na wysokość zobowiązań podatkowych – jej zaniżenie lub zawyżenie jest jednym z najczęstszych powodów kontroli i korekt po odprawie.

Metoda wartości transakcyjnej

Podstawową i najczęściej stosowaną metodą jest metoda wartości transakcyjnej (art. 70 UKC) – wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedawany w celu wywozu na obszar celny Unii, skorygowana zgodnie z art. 71 i 72 UKC. Metodę tę można zastosować, gdy: sprzedaż faktycznie miała miejsce, nie istnieją ograniczenia dotyczące rozporządzania towarem przez kupującego wykraczające poza zwykłe ograniczenia handlowe, cena nie jest uzależniona od warunku, którego wartości nie da się ustalić, a strony transakcji nie są ze sobą powiązane w sposób wpływający na cenę (lub jeśli są powiązane, wykazano że nie wpłynęło to na wartość).

Jeżeli metody wartości transakcyjnej nie można zastosować, art. 74 UKC przewiduje metody zastępcze stosowane w ustalonej kolejności: wartość transakcyjna towarów identycznych, wartość transakcyjna towarów podobnych, metoda dedukcyjna (oparta na cenie odsprzedaży w UE), metoda kalkulacji (oparta na kosztach produkcji) oraz metoda ostatniej szansy.

Co dolicza się do wartości celnej

Zgodnie z art. 71 UKC, do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej dolicza się m.in.:

• koszty transportu i ubezpieczenia przywożonych towarów do miejsca wprowadzenia ich na obszar celny Unii (zasada zbliżona do CIF – cost, insurance, freight);
• koszty załadunku i przeładunku związane z transportem do tego miejsca;
• prowizje od sprzedaży i koszty pośrednictwa (z wyjątkiem prowizji od zakupu);
• koszty opakowań i pakowania;
• wartość towarów i usług dostarczonych bezpłatnie lub po obniżonej cenie przez kupującego w związku z produkcją towaru (np. formy, matryce, projekty wykonane poza Unią);
• tantiemy i opłaty licencyjne związane z towarem, jeśli stanowią warunek sprzedaży.

Jeżeli transport odbywa się bezpłatnie lub środkiem transportu należącym do kupującego, koszty transportu i tak dolicza się do wartości celnej – w wysokości odpowiadającej zwyczajowo stosowanym stawkom frachtowym za dany rodzaj transportu, niezależnie od tego, czy usługę faktycznie zlecono zewnętrznemu przewoźnikowi.

Co nie wchodzi do wartości celnej

Artykuł 72 UKC wymienia elementy, których nie wlicza się do wartości celnej, jeżeli są wyodrębnione od ceny faktycznie zapłaconej, m.in.: koszty transportu towaru po jego wprowadzeniu na obszar celny Unii, koszty budowy, montażu i konserwacji poniesione po przywozie, odsetki wynikające z umowy finansowania zakupu (na określonych warunkach) oraz cło i podatki należne w Unii z tytułu przywozu lub sprzedaży towaru.

Przeliczanie kursu waluty

Gdy elementy służące do ustalenia wartości celnej są wyrażone w walucie innej niż waluta danego państwa członkowskiego, przelicza się je na tę walutę po kursie celnym – publikowanym cyklicznie (w Polsce co do zasady tygodniowo przez organy celno-skarbowe na podstawie kursu średniego NBP), a nie po kursie z dnia zapłaty faktury czy kursie bankowym zastosowanym w rozliczeniu handlowym. Podstawą jest art. 53 UKC wraz z przepisami wykonawczymi.

Przykład obliczenia wartości celnej

Załóżmy, że polska firma kupuje od brytyjskiego dostawcy maszynę za 20 000 GBP na warunkach EXW (odbiór z magazynu dostawcy). Do wartości celnej trzeba doliczyć: koszt transportu z magazynu w UK do granicy UE, koszt ubezpieczenia przesyłki na tym odcinku oraz ewentualną prowizję pośrednika handlowego, jeśli była płacona odrębnie od ceny towaru. Jeśli w umowie zastrzeżono, że kupujący musi zapłacić także opłatę licencyjną za oprogramowanie sterujące maszyną jako warunek zakupu, tę opłatę również dolicza się do wartości celnej. Suma tych elementów, przeliczona na złote po kursie celnym obowiązującym w dniu przyjęcia zgłoszenia, stanowi podstawę naliczenia cła i VAT importowego.

Wartość celna a metody zastępcze w praktyce

Metody zastępcze stosuje się stosunkowo rzadko – głównie wtedy, gdy towar jest przekazywany nieodpłatnie (np. próbki, gwarancyjna wymiana części) albo gdy transakcja odbywa się między podmiotami powiązanymi, a organ celny zakwestionuje wpływ powiązania na cenę. W takich sytuacjach warto przygotować dokumentację potwierdzającą wartość rynkową towaru – np. cenniki stosowane wobec niezależnych kontrahentów, wyceny rzeczoznawcy lub dane o kosztach produkcji – aby móc zastosować metodę wartości transakcyjnej towarów identycznych lub podobnych zamiast trudniejszej metody kalkulacji.

Rola zgłoszenia wartości celnej (DWC)

Przy wyższych wartościach transakcji lub w określonych przypadkach organ celny może wymagać złożenia odrębnego zgłoszenia wartości celnej (deklaracji DWC), w którym importer szczegółowo wykazuje wszystkie elementy składające się na wartość celną i potwierdza brak powiązań wpływających na cenę albo opisuje charakter takich powiązań. Rzetelne przygotowanie DWC znacząco skraca czas ewentualnej kontroli po odprawie, bo od razu pokazuje pełną kalkulację, a nie tylko końcową kwotę z faktury.

Wartość celna przy różnych warunkach dostawy (Incoterms)

Zastosowane warunki dostawy (Incoterms) mają bezpośredni wpływ na to, jakie koszty trzeba samodzielnie doliczyć do wartości celnej. Przy warunkach EXW lub FCA importer musi doliczyć praktycznie cały koszt transportu i ubezpieczenia do granicy UE, bo cena z faktury go nie obejmuje. Przy warunkach CIF koszty transportu i ubezpieczenia do portu/miejsca przeznaczenia są już wliczone w cenę, więc dodatkowa korekta dotyczy zwykle tylko odcinka od portu wyładunku do faktycznego miejsca wprowadzenia towaru na obszar celny Unii, jeśli są to różne punkty. Przy warunkach DDP sprzedawca deklaruje cenę zawierającą już cło i podatki kraju przywozu – w takiej sytuacji trzeba szczególnie uważnie wyodrębnić z ceł i podatków wliczonych do niej faktyczną wartość celną, aby nie zawyżyć podstawy opodatkowania przez podwójne doliczenie tych samych kosztów.

Dokumentacja potwierdzająca wartość celną

Organ celny może zażądać przedstawienia nie tylko faktury handlowej, ale też umowy sprzedaży, korespondencji handlowej, dokumentów przewozowych, polis ubezpieczeniowych i dowodów zapłaty, aby zweryfikować, czy zadeklarowana wartość celna odpowiada rzeczywistej cenie transakcyjnej i czy uwzględniono wszystkie wymagane dopłaty. Kompletowanie tej dokumentacji już na etapie zakupu towaru, a nie dopiero na żądanie kontrolujących, znacząco skraca czas ewentualnego postępowania wyjaśniającego.

Wartość celna po stronie brytyjskiej

System wartości celnej stosowany przez HMRC opiera się na tych samych zasadach wynikających z Porozumienia WTO w sprawie ustalania wartości celnej, które implementuje również UKC – w praktyce metoda wartości transakcyjnej i katalog elementów doliczanych są bardzo zbliżone po obu stronach kanału. Różnice pojawiają się głównie na poziomie szczegółowych wytycznych administracyjnych i formularzy (np. brytyjski formularz C88 i zasady zgłaszania wartości w systemie CDS), dlatego firma handlująca w obu kierunkach powinna sprawdzić aktualne wytyczne HMRC osobno dla importu do Wielkiej Brytanii, zamiast zakładać pełną tożsamość z zasadami unijnymi.

Zobacz też powiązane poradniki

• Jak obliczyć cło i VAT przy imporcie z UK
• Wartość celna i DDP w UK – najczęstsze błędy
• Cła i opłaty celne po brexicie

Jeśli masz wątpliwości, jak prawidłowo ustalić wartość celną swojego towaru, skontaktuj się z nami.

Najczęstsze pytania