UK CBAM to brytyjska opłata od emisji wbudowanych w towary z sektorów aluminium, stali, cementu, nawozów i wodoru, obowiązująca od 1 stycznia 2027 r. Płaci ją importer towarów do UK, a polski eksporter ma bezpośrednie obowiązki tylko wtedy, gdy sam jest importerem.
Spis treści
Od 1 stycznia 2027 roku Wielka Brytania uruchamia własny mechanizm dostosowania cen na granicach z uwagi na emisję dwutlenku węgla — UK Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Obowiązki rejestracyjne, sprawozdawcze i płatnicze spoczywają na importerze towarów CBAM do UK. Dla polskich firm eksportujących aluminium, stal, cement, nawozy lub wodór oznacza to przede wszystkim konieczność dostarczania danych o emisjach odbiorcom w UK, a bezpośrednie obowiązki – jeśli to polska firma występuje jako importer. Ten artykuł wyjaśnia, czym jest UK CBAM, kogo dotyczy, jak wyliczyć opłatę i jak się przygotować — krok po kroku.
Czym jest UK CBAM i dlaczego powstał?
UK CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to podatek od wbudowanych emisji CO₂ w określonych towarach importowanych do Wielkiej Brytanii. Jego celem jest wyrównanie szans między producentami krajowymi, którzy płacą za emisje w ramach UK Emissions Trading Scheme (UK ETS), a importerami z krajów o niższych lub zerowych kosztach węglowych.
Bez CBAM tani import z regionów o łagodniejszej polityce klimatycznej mógłby wypierać z rynku brytyjskich producentów ponoszących koszty uprawnień do emisji — zjawisko zwane ucieczką emisji (carbon leakage). CBAM nakłada równoważną opłatę na importowane towary, eliminując tę asymetrię.
Ważne: UK CBAM to odrębny system od unijnego EU CBAM. Stroną zobowiązaną w UK CBAM (liable person) jest importer towarów CBAM do UK – przy imporcie objętym cłem jest to podmiot wskazany w zgłoszeniu importowym, nawet jeśli zgłoszenie składa w jego imieniu agencja celna lub spedytor; importer może mieć siedzibę w UK lub poza UK (gov.uk). Polski eksporter podlega więc UK CBAM bezpośrednio tylko wtedy, gdy sam jest importerem (np. przy dostawach na warunkach DDP). Jeśli importujesz do Polski (lub innego kraju UE) towary CBAM z UK lub innych krajów trzecich, dotyczy Cię EU CBAM — to dwa różne reżimy z różnymi terminami i procedurami (zob. CBAM od 1 stycznia 2026 a import z UK do Polski).
UK CBAM a EU CBAM — kluczowe różnice
| Kryterium | UK CBAM | EU CBAM |
|---|---|---|
| Organ zarządzający | HMRC (Wielka Brytania) | Komisja Europejska / KAS |
| Start reżimu definitywnego | 1 stycznia 2027 | 1 stycznia 2026 |
| Próg rejestracji | £50 000 wartości importu / rok | 50 ton masy netto / rok (na importera; rozp. (UE) 2025/2083) |
| Pierwszy okres rozliczeniowy | 1.01.2027 – 31.12.2027 | 1.01.2026 – 31.12.2026 |
| Termin pierwszej deklaracji | 31 maja 2028 | 30 września 2027 |
| Mechanizm opłaty | Stawka CBAM × emisje wbudowane | Zakup certyfikatów CBAM |
| Ulga za emisje zapłacone za granicą | Tak (Carbon Price Relief) | Tak (odliczenie ceny węglowej) |
Uwaga dla polskich firm: jeśli jednocześnie eksportujesz do UK i importujesz z UK do Polski, możesz podlegać obu systemom niezależnie. Sprawdź oba progi i terminy.
Które towary objęte są UK CBAM?
UK CBAM obejmuje towary z pięciu sektorów uznanych za narażone na ucieczkę emisji. Zakres ustalany jest na poziomie kodów towarowych CN/taryfowych:
| Sektor | Przykłady towarów |
|---|---|
| Aluminium | Wyroby walcowane, pręty, kształtowniki (bez złomu — wyłączony z zakresu) |
| Cement | Klinkier cementowy, cement portlandzki i pokrewne |
| Nawozy | Nawozy azotowe, amoniak, mocznik |
| Wodór | Wodór gazowy i w postaci skroplonej |
| Żelazo i stal | Wyroby walcowane na gorąco i zimno, rury, kształtowniki (bez złomu) |
Wyłączone z zakresu (od 2027): złom aluminium i złom żelaza/stali — identyfikowane po kodach CN.
Planowane rozszerzenia: szkło i ceramika zostały wskazane jako sektory do przyszłego przeglądu, ale nie wchodzą w zakres UK CBAM od 2027. Emisje pośrednie (energia elektryczna) objęte zakresem dopiero od 2029 r. najwcześniej (zapowiedziane, data nie potwierdzona ustawowo).
Kto musi się zarejestrować w HMRC?
Obowiązek rejestracji dotyczy importera towarów CBAM do Wielkiej Brytanii. Próg rejestracji wynosi £50 000 wartości importu towarów CBAM w ciągu roku.
HMRC stosuje dwa testy — oba muszą być monitorowane na bieżąco:
- Test prospektywny: Czy w ciągu następnych 30 dni wartość importowanych towarów CBAM przekroczy £50 000? Jeśli tak — rejestracja obowiązkowa.
- Test retrospektywny (pierwszego dnia każdego miesiąca): Czy w ciągu minionych 12 miesięcy wartość importowanych towarów CBAM przekroczyła £50 000? Jeśli tak — rejestracja obowiązkowa.
Źródło: HMRC, gov.uk. Do progu nie wlicza się towarów CBAM zaimportowanych przed 1 stycznia 2027 r.
Jak obliczana jest opłata CBAM?
Opłata CBAM to iloczyn emisji wbudowanych w importowane towary i stawki CBAM obowiązującej w momencie importu.
Stawka CBAM jest ustalana i publikowana przez rząd co kwartał (od 1 stycznia 2027) i odzwierciedla cenę uprawnień w UK ETS — tak aby koszt importera odpowiadał kosztowi ponoszonemu przez krajowych producentów.
Uproszczony schemat kalkulacji:
Opłata CBAM (CBAM charge) = Emisje wbudowane [tCO₂] × Stawka CBAM [£/tCO₂]
Zobowiązanie CBAM = Opłata CBAM − Carbon Price Relief (jeśli przysługuje)Stawka CBAM jest ustalana osobno dla każdego sektora na podstawie średniej ceny uprawnień w UK ETS w danym kwartale, skorygowanej o bezpłatne uprawnienia (free allocation adjustment). Od 2027 r. UK CBAM obejmuje wyłącznie emisje bezpośrednie (łącznie z emisjami z prekursorów); emisje pośrednie mają zostać włączone najwcześniej w 2029 r. Źródło: CBAM: Policy summary, gov.uk.
Carbon Price Relief (CPR): jeśli w kraju eksportu producent płacił za emisje (np. w ramach EU ETS lub innego systemu), importer może ubiegać się o odliczenie tej kwoty od opłaty CBAM. Wymaga to udokumentowania efektywnej ceny węglowej zapłaconej za granicą.
HMRC opublikował stawki ilustracyjne i przykład wyliczenia; obowiązujące stawki będą publikowane od 1 stycznia 2027 r. na początku każdego kwartału (gov.uk).
Kalendarz obowiązków UK CBAM — co i kiedy?
| Termin | Obowiązek |
|---|---|
| Przed 1.01.2027 | Weryfikacja, czy importujesz towary CBAM i czy przekraczasz próg £50 000 |
| 1 stycznia 2027 | Start pierwszego okresu rozliczeniowego UK CBAM |
| Na bieżąco w 2027 | Monitorowanie wartości importu (test 30-dniowy i miesięczny) |
| Na bieżąco w 2027 | Gromadzenie danych o emisjach wbudowanych od dostawców |
| 31 grudnia 2027 | Koniec pierwszego okresu rozliczeniowego |
| 31 maja 2028 | Złożenie pierwszej deklaracji CBAM i uiszczenie opłaty w HMRC |
Jak przygotować firmę — 5 kroków
Krok 1: Zidentyfikuj towary CBAM w swoim portfolio
Przejrzyj kody CN importowanych towarów i sprawdź, czy mieszczą się w zakresie aluminium, cementu, nawozów, wodoru lub żelaza/stali. Listę kodów towarowych objętych CBAM HMRC opublikował na gov.uk (praktyczne wskazówki dla branży stalowej i aluminiowej: UK CBAM 2027 dla eksporterów stali i aluminium): Check which goods are in scope of CBAM.
Krok 2: Oceń wartość importu
Oblicz, czy roczna wartość importu towarów CBAM przekracza lub może przekroczyć £50 000. Uwzględnij planowany wzrost zamówień.
Krok 3: Zarejestruj się w HMRC
Rejestracja odbywa się w HMRC. Szczegółowa procedura rejestracyjna zostanie udostępniona przed 1 stycznia 2027. Upewnij się, że posiadasz aktywny (zob. jak uzyskać EORI GB) numer EORI GB — jest wymagany do wszelkich zgłoszeń celnych do UK.
Krok 4: Zbierz dane o emisjach od dostawców
UK CBAM wymaga raportowania emisji wbudowanych w importowanych towarach. Skontaktuj się z dostawcami spoza UK i poproś o dane dotyczące śladu węglowego produkcji (direct embodied emissions). Zaplanuj ten proces odpowiednio wcześnie — zbieranie danych może być czasochłonne.
Krok 5: Zaplanuj dokumentację Carbon Price Relief
Jeśli Twój dostawca operuje w kraju, w którym emisje są opodatkowane (np. EU ETS), możesz ubiegać się o ulgę CPR. Zbierz dowody potwierdzające efektywną cenę węglową zapłaconą w kraju produkcji.
Jak pomagamy
Agencja Celna agencjacelna.uk specjalizuje się w odprawach celnych na linii Polska–Wielka Brytania. Wspieramy importerów i eksporterów w:
- weryfikacji, czy Twoje towary podlegają UK CBAM i EU CBAM,
- rejestracji EORI GB i procedurach HMRC,
- klasyfikacji towarowej (kody CN) dla towarów CBAM,
- przygotowaniu dokumentacji do Carbon Price Relief,
- bieżącym monitorowaniu zmian przepisów UK i EU.
Skontaktuj się z nami: formularz kontaktowy — doradzimy, jakie obowiązki dotyczą Twojej firmy przed startem UK CBAM w 2027 roku.
Źródła
- Factsheet: Carbon Border Adjustment Mechanism — GOV.UK
- Carbon Border Adjustment Mechanism — GOV.UK
- CBAM: Policy Summary — GOV.UK
- EU Carbon Border Adjustment Mechanism — business.gov.uk
Najczęstsze pytania
Czy UK CBAM dotyczy polskich firm eksportujących do UK?
Bezpośrednio tylko wtedy, gdy polska firma jest importerem towarów CBAM do UK (np. jest wskazana jako importer w zgłoszeniu importowym przy dostawie DDP). W pozostałych przypadkach stroną zobowiązaną jest brytyjski odbiorca, a polski eksporter lub producent zwykle musi dostarczyć mu dane o emisjach wbudowanych. Warto ustalić w umowie, kto jest importerem i kto ponosi koszt CBAM (gov.uk).
Czy EU CBAM i UK CBAM to to samo?
Nie. EU CBAM wszedł w reżim definitywny od 1 stycznia 2026 (dotyczy importu do UE) i wymaga zakupu certyfikatów CBAM. UK CBAM startuje 1 stycznia 2027 (dotyczy importu do UK) i działa jako opłata naliczana przez HMRC. To dwa odrębne systemy z różnymi procedurami.
Co jeśli moja firma importuje poniżej £50 000 rocznie?
Jeśli wartość importowanych towarów CBAM nie przekracza £50 000 w ciągu roku (ani nie przewiduje się jej przekroczenia w ciągu 30 dni), nie ma obowiązku rejestracji ani składania deklaracji CBAM. Monitoruj wartość importu na bieżąco — próg może zostać przekroczony przy wzroście zamówień.
Kiedy będę znać konkretną stawkę CBAM?
Stawki CBAM będą publikowane kwartalnie przez rząd UK od 1 stycznia 2027. Będą odzwierciedlać bieżące ceny uprawnień w UK ETS. Metodykę i stawki ilustracyjne HMRC już opublikował (gov.uk).
Czy złom stali lub aluminium jest objęty UK CBAM?
Nie. Złom aluminium i złom żelaza/stali są wyłączone z zakresu UK CBAM od 2027, identyfikowane po właściwych kodach CN.
Powiązane poradniki
Masz podobną sprawę? Zapytaj agencję celną
Opisz towar lub pojazd, trasę i termin. Odpowiadamy w dni robocze, zwykle tego samego dnia.
Coś poszło nie tak. Spróbuj ponownie albo napisz do nas e-mail lub na WhatsApp.