UK CBAM 2027 — kompletny przewodnik dla polskich eksporterów do Wielkiej Brytanii

Od 1 stycznia 2027 roku Wielka Brytania uruchamia własny mechanizm dostosowania cen na granicach z uwagi na emisję dwutlenku węgla — UK Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Dla polskich firm eksportujących aluminium, stal, cement, nawozy lub wodór na rynek brytyjski oznacza to nowe obowiązki rejestracyjne, sprawozdawcze i finansowe. Ten artykuł wyjaśnia, czym jest UK CBAM, kogo dotyczy, jak wyliczyć opłatę i jak się przygotować — krok po kroku.

Czym jest UK CBAM i dlaczego powstał?

UK CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to podatek od wbudowanych emisji CO₂ w określonych towarach importowanych do Wielkiej Brytanii. Jego celem jest wyrównanie szans między producentami krajowymi, którzy płacą za emisje w ramach UK Emissions Trading Scheme (UK ETS), a importerami z krajów o niższych lub zerowych kosztach węglowych.

Bez CBAM tani import z regionów o łagodniejszej polityce klimatycznej mógłby wypierać z rynku brytyjskich producentów ponoszących koszty uprawnień do emisji — zjawisko zwane ucieczką emisji (carbon leakage). CBAM nakłada równoważną opłatę na importowane towary, eliminując tę asymetrię.

Ważne: UK CBAM to odrębny system od unijnego EU CBAM. Jeśli eksportujesz z Polski do Wielkiej Brytanii, podlegasz UK CBAM. Jeśli importujesz do Polski (lub innego kraju UE) z UK lub innych krajów trzecich, podlegasz EU CBAM — to dwa różne reżimy z różnymi terminami i procedurami.

UK CBAM a EU CBAM — kluczowe różnice

Uwaga dla polskich firm: jeśli jednocześnie eksportujesz do UK i importujesz z UK do Polski, możesz podlegać obu systemom niezależnie. Sprawdź oba progi i terminy.

Które towary objęte są UK CBAM?

UK CBAM obejmuje towary z pięciu sektorów uznanych za narażone na ucieczkę emisji. Zakres ustalany jest na poziomie kodów towarowych CN/taryfowych:

Wyłączone z zakresu (od 2027): złom aluminium i złom żelaza/stali — identyfikowane po kodach CN.

Planowane rozszerzenia: szkło i ceramika zostały wskazane jako sektory do przyszłego przeglądu, ale nie wchodzą w zakres UK CBAM od 2027. Emisje pośrednie (energia elektryczna) objęte zakresem dopiero od 2029 r. najwcześniej (zapowiedziane, data nie potwierdzona ustawowo).

Kto musi się zarejestrować w HMRC?

Obowiązek rejestracji dotyczy importera towarów CBAM do Wielkiej Brytanii. Próg rejestracji wynosi £50 000 wartości importu towarów CBAM w ciągu roku.

HMRC stosuje dwa testy — oba muszą być monitorowane na bieżąco:

1. Test prospektywny (codzienny): Czy w ciągu następnych 30 dni wartość importowanych towarów CBAM przekroczy £50 000? Jeśli tak — rejestracja obowiązkowa.
2. Test retrospektywny (pierwszego dnia każdego miesiąca): Czy w ciągu minionych 12 miesięcy wartość importowanych towarów CBAM przekroczyła £50 000? Jeśli tak — rejestracja obowiązkowa.

Według szacunków HMRC próg £50 000 wyłącza z obowiązków ponad 80% importerów, którzy w przeciwnym razie byliby objęci CBAM — w tym ponad 70% to MŚP.

Jak obliczana jest opłata CBAM?

Opłata CBAM to iloczyn emisji wbudowanych w importowane towary i stawki CBAM obowiązującej w momencie importu.

Stawka CBAM jest ustalana i publikowana przez rząd co kwartał (od 1 stycznia 2027) i odzwierciedla cenę uprawnień w UK ETS — tak aby koszt importera odpowiadał kosztowi ponoszonemu przez krajowych producentów.

Uproszczony schemat kalkulacji:

Opłata CBAM = Emisje bezpośrednie wbudowane [tCO₂] × Stawka CBAM [£/tCO₂]
             + Emisje pośrednie × (Stawka UK ETS + CPS)
             − Ulga za emisje zapłacone za granicą (Carbon Price Relief)
             − Korekta z tytułu bezpłatnych uprawnień (Free Allocation)

Carbon Price Relief (CPR): jeśli w kraju eksportu producent płacił za emisje (np. w ramach EU ETS lub innego systemu), importer może ubiegać się o odliczenie tej kwoty od opłaty CBAM. Wymaga to udokumentowania efektywnej ceny węglowej zapłaconej za granicą.

Konkretne stawki CBAM na rok 2027 nie zostały jeszcze opublikowane — będą wynikać z poziomu cen uprawnień UK ETS w danym kwartale.

Kalendarz obowiązków UK CBAM — co i kiedy?

Jak przygotować firmę — 5 kroków

Krok 1: Zidentyfikuj towary CBAM w swoim portfolio

Przejrzyj kody CN importowanych towarów i sprawdź, czy mieszczą się w zakresie aluminium, cementu, nawozów, wodoru lub żelaza/stali. Lista kodów towarowych będzie opublikowana przez HMRC w ramach przepisów wykonawczych.

Krok 2: Oceń wartość importu

Oblicz, czy roczna wartość importu towarów CBAM przekracza lub może przekroczyć £50 000. Uwzględnij planowany wzrost zamówień.

Krok 3: Zarejestruj się w HMRC

Rejestracja odbywa się w HMRC. Szczegółowa procedura rejestracyjna zostanie udostępniona przed 1 stycznia 2027. Upewnij się, że posiadasz aktywny numer EORI GB — jest wymagany do wszelkich zgłoszeń celnych do UK.

Krok 4: Zbierz dane o emisjach od dostawców

UK CBAM wymaga raportowania emisji wbudowanych w importowanych towarach. Skontaktuj się z dostawcami spoza UK i poproś o dane dotyczące śladu węglowego produkcji (direct embodied emissions). Zaplanuj ten proces odpowiednio wcześnie — zbieranie danych może być czasochłonne.

Krok 5: Zaplanuj dokumentację Carbon Price Relief

Jeśli Twój dostawca operuje w kraju, w którym emisje są opodatkowane (np. EU ETS), możesz ubiegać się o ulgę CPR. Zbierz dowody potwierdzające efektywną cenę węglową zapłaconą w kraju produkcji.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy UK CBAM dotyczy polskich firm eksportujących do UK? Tak — obowiązek CBAM spoczywa na importerze zarejestrowanym do celów CBAM w UK. Jeśli twoja firma lub brytyjski odbiorca jest importerem towarów CBAM, należy sprawdzić, kto jest stroną zobowiązaną i jak umowy handlowe rozdzielają ten koszt.

Czy EU CBAM i UK CBAM to to samo? Nie. EU CBAM wszedł w reżim definitywny od 1 stycznia 2026 (dotyczy importu do UE) i wymaga zakupu certyfikatów CBAM. UK CBAM startuje 1 stycznia 2027 (dotyczy importu do UK) i działa jako opłata naliczana przez HMRC. To dwa odrębne systemy z różnymi procedurami.

Co jeśli moja firma importuje poniżej £50 000 rocznie? Jeśli wartość importowanych towarów CBAM nie przekracza £50 000 w ciągu roku (ani nie przewiduje się jej przekroczenia w ciągu 30 dni), nie ma obowiązku rejestracji ani składania deklaracji CBAM. Monitoruj wartość importu na bieżąco — próg może zostać przekroczony przy wzroście zamówień.

Kiedy będę znać konkretną stawkę CBAM? Stawki CBAM będą publikowane kwartalnie przez rząd UK od 1 stycznia 2027. Będą odzwierciedlać bieżące ceny uprawnień w UK ETS. Przed 2027 rząd planuje publikację metodyki obliczania stawek w przepisach wykonawczych.

Czy złom stali lub aluminium jest objęty UK CBAM? Nie. Złom aluminium i złom żelaza/stali są wyłączone z zakresu UK CBAM od 2027, identyfikowane po właściwych kodach CN.

Jak pomagamy

Agencja Celna agencjacelna.uk specjalizuje się w odprawach celnych na linii Polska–Wielka Brytania. Wspieramy importerów i eksporterów w:

• weryfikacji, czy Twoje towary podlegają UK CBAM i EU CBAM,
• rejestracji EORI GB i procedurach HMRC,
• klasyfikacji towarowej (kody CN) dla towarów CBAM,
• przygotowaniu dokumentacji do Carbon Price Relief,
• bieżącym monitorowaniu zmian przepisów UK i EU.

Skontaktuj się z nami: agencjacelna.uk — doradzimy, jakie obowiązki dotyczą Twojej firmy przed startem UK CBAM w 2027 roku.

Źródła

• Factsheet: Carbon Border Adjustment Mechanism — GOV.UK
• Carbon Border Adjustment Mechanism — GOV.UK
• CBAM: Policy Summary — GOV.UK
• EU Carbon Border Adjustment Mechanism — business.gov.uk