UK CBAM 2027: co polska firma eksportująca stal i aluminium musi zrobić już teraz

Od 1 stycznia 2027 roku Wielka Brytania uruchomi własny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla — UK CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism). Choć formalnym płatnikiem jest importer po stronie brytyjskiej, polski producent i eksporter stali oraz aluminium stoi przed realnym obowiązkiem: zebrać, udokumentować i przekazać zweryfikowane dane o emisjach wbudowanych. Bez tych danych jego brytyjski partner sięgnie po domyślne (wyższe) wartości emisji ustalone przez HMRC — co uderzy w cenę kontraktu.

Czym jest UK CBAM i kogo dotyczy po stronie polskiej

UK CBAM to opłata nakładana na importerów w Wielkiej Brytanii od towarów z sektorów wysokoemisyjnych. Mechanizm obejmuje pięć kategorii produktów:

• żelazo i stal
• aluminium
• cement
• nawozy
• wodór

Każdy sektor jest definiowany przez konkretne 8-cyfrowe kody towarowe. Z zakresu wyłączone są złom aluminiowy i złom stalowy.

Kto rejestruje się i płaci w UK: importer — podmiot, w którego imieniu składana jest deklaracja celna w UK. Rejestracja w HMRC. Próg: £50 000 wartości importu CBAM w ciągu 30 dni (test prospektywny) lub poprzednich 12 miesięcy (test retrospektywny).

Rola polskiego eksportera: eksporter nie rejestruje się w HMRC i nie wnosi opłaty. Jego zadanie to dostarczenie importerowi zweryfikowanych danych o emisjach wbudowanych. Bez nich importer stosuje wartości domyślne HMRC — zwykle wyższe niż rzeczywiste emisje nowoczesnych hut, co oznacza wyższą opłatę CBAM i presję cenową na dostawcę.

Harmonogram: co i kiedy

Uwaga: Daty potwierdzone w dokumentach HMRC na gov.uk (stan maj 2026). Przepisy wykonawcze (draft regulations) były przedmiotem konsultacji zamkniętej 21 maja 2026 — część detali może ulec doprecyzowaniu.

Dane o emisjach: co przygotować

Importer raportuje emisje wbudowane (embedded emissions) — emisje CO₂e z produkcji towaru, na jednostkę funkcjonalną (np. tonę stali lub aluminium).

Dwa warianty

Wariant A — dane rzeczywiste: eksporter dostarcza zweryfikowane dane swojej instalacji; importer płaci adekwatną (często niższą) opłatę.

Wariant B — wartości domyślne: brak danych = wartości domyślne HMRC, zwykle niekorzystne dla producentów z nowoczesną technologią.

Co zebrać i udokumentować

1. Dane o zużyciu energii — elektryczność, gaz, koks na poziomie instalacji/linii
2. Dane procesowe — emisje z procesów (redukcja żelaza, elektroliza aluminium)
3. Granice systemu — które procesy wchodzą w zakres (HMRC opublikował projekt System Boundaries Document)
4. Jednostki funkcjonalne — przypisanie wyrobu do jednostki (tona wyrobu gotowego itp.)
5. Podział na emisje bezpośrednie i pośrednie — metodologia interoperacyjna z EU CBAM

Weryfikacja danych

Dane muszą być zweryfikowane przez akredytowanego weryfikatora. Normy: ISO 17029:2019 i ISO 14065:2020. Weryfikator niezależny i akredytowany. W Polsce akredytację nadzoruje Polskie Centrum Akredytacji (PCA). Jeśli uczestniczysz w EU ETS lub EU CBAM, ten sam weryfikator może obsłużyć UK CBAM (metodologie interoperacyjne).

Współpraca z odbiorcą w UK

Inicjatywa kontaktu wyjdzie od importera w UK (to on odpowiada przed HMRC). Spodziewaj się zapytań w drugiej połowie 2026 roku.

Plan działania na 2026 rok

Krok 1 — Sprawdź kody CN swoich wyrobów (teraz)

Zidentyfikuj, które produkty eksportowane do UK objęte są CBAM. W razie wątpliwości skonsultuj z agencją celną lub złóż wniosek o WIT (Wiążącą Informację Taryfową).

Krok 2 — Oceń możliwość zebrania danych rzeczywistych (Q2–Q3 2026)

Masz system monitoringu energii i emisji? Uczestniczysz w EU ETS lub EU CBAM? Jeśli tak — masz bazę. Jeśli nie — zacznij inwentaryzację teraz.

Krok 3 — Skontaktuj się z weryfikatorem (Q3 2026)

Zamów pre-assessment. Weryfikatorzy będą mieć ograniczone moce w Q4 2026 i Q1 2027.

Krok 4 — Skontaktuj się z odbiorcą w UK (Q3–Q4 2026)

Ustal format i termin danych. Zaproponuj dostarczenie przed 1 stycznia 2027.

Krok 5 — Przygotuj dokumentację (Q4 2026)

Obliczenia emisji, metodyka, raport weryfikatora, korespondencja — w jednym miejscu, gotowe na żądanie.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy polski eksporter stali musi rejestrować się w HMRC? Nie. Rejestracja dotyczy importera w UK, nie zagranicznego producenta.

Co jeśli nie dostarczę danych o emisjach? Importer użyje wartości domyślnych HMRC — zwykle wyższych, co oznacza wyższą opłatę i presję cenową lub utratę kontraktu.

Czy dane do EU CBAM pasują do UK CBAM? W dużej mierze tak — metodologie projektowane jako interoperacyjne. Potwierdź zakres i jednostki z weryfikatorem.

Kiedy importer pierwszy raz zapłaci? Pierwszy okres to 2027; deklaracja i płatność do 31 maja 2028.

Czy złom stalowy i aluminiowy jest objęty? Nie — złom jest wyłączony z zakresu UK CBAM.

Jak pomagamy

Agencja celna agencjacelna.uk wspiera polskich eksporterów stali i aluminium: weryfikacja kodów CN, pomoc w komunikacji z odbiorcą w UK, koordynacja z weryfikatorem emisji, odprawy eksportowe na CDS. Skontaktuj się z nami, zanim odbiorca zacznie pytać.

Źródła

• CBAM: Policy Summary — GOV.UK
• Draft regulations: CBAM (Emissions and Verification) — GOV.UK
• Introduction of a UK CBAM — GOV.UK