Od 1 stycznia 2027 roku Wielka Brytania uruchomi własny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla — UK CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism). Choć formalnym płatnikiem jest importer po stronie brytyjskiej, polski producent i eksporter stali oraz aluminium stoi przed realnym obowiązkiem: zebrać, udokumentować i przekazać zweryfikowane dane o emisjach wbudowanych. Bez tych danych jego brytyjski partner sięgnie po domyślne (wyższe) wartości emisji ustalone przez HMRC — co uderzy w cenę kontraktu.
Czym jest UK CBAM i kogo dotyczy po stronie polskiej
UK CBAM to opłata nakładana na importerów w Wielkiej Brytanii od towarów z sektorów wysokoemisyjnych. Mechanizm obejmuje pięć kategorii produktów:
- żelazo i stal
- aluminium
- cement
- nawozy
- wodór
Każdy sektor jest definiowany przez konkretne 8-cyfrowe kody towarowe. Z zakresu wyłączone są złom aluminiowy i złom stalowy.
Kto rejestruje się i płaci w UK: importer — podmiot, w którego imieniu składana jest deklaracja celna w UK. Rejestracja w HMRC. Próg: £50 000 wartości importu CBAM w ciągu 30 dni (test prospektywny) lub poprzednich 12 miesięcy (test retrospektywny).
Rola polskiego eksportera: eksporter nie rejestruje się w HMRC i nie wnosi opłaty. Jego zadanie to dostarczenie importerowi zweryfikowanych danych o emisjach wbudowanych. Bez nich importer stosuje wartości domyślne HMRC — zwykle wyższe niż rzeczywiste emisje nowoczesnych hut, co oznacza wyższą opłatę CBAM i presję cenową na dostawcę.
Harmonogram: co i kiedy
| Etap | Termin | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Przygotowanie emisji | 2026 (cały rok) | Polski producent buduje system monitoringu i zbiera dane emisyjne |
| Start UK CBAM | 1 stycznia 2027 | Importerzy w UK rozliczają CBAM od pierwszej dostawy |
| Rejestracja importerów | do 31 stycznia 2028 | Importer w UK rejestruje się w HMRC |
| Pierwszy okres rozliczeniowy | 1.01.2027 – 31.12.2027 | Cały rok 2027 jako jeden okres |
| Deklaracja i płatność | do 31 maja 2028 | Importer składa deklarację CBAM i reguluje należność |
Uwaga: Daty potwierdzone w dokumentach HMRC na gov.uk (stan maj 2026). Przepisy wykonawcze (draft regulations) były przedmiotem konsultacji zamkniętej 21 maja 2026 — część detali może ulec doprecyzowaniu.
Dane o emisjach: co przygotować
Importer raportuje emisje wbudowane (embedded emissions) — emisje CO₂e z produkcji towaru, na jednostkę funkcjonalną (np. tonę stali lub aluminium).
Dwa warianty
Wariant A — dane rzeczywiste: eksporter dostarcza zweryfikowane dane swojej instalacji; importer płaci adekwatną (często niższą) opłatę.
Wariant B — wartości domyślne: brak danych = wartości domyślne HMRC, zwykle niekorzystne dla producentów z nowoczesną technologią.
Co zebrać i udokumentować
- Dane o zużyciu energii — elektryczność, gaz, koks na poziomie instalacji/linii
- Dane procesowe — emisje z procesów (redukcja żelaza, elektroliza aluminium)
- Granice systemu — które procesy wchodzą w zakres (HMRC opublikował projekt System Boundaries Document)
- Jednostki funkcjonalne — przypisanie wyrobu do jednostki (tona wyrobu gotowego itp.)
- Podział na emisje bezpośrednie i pośrednie — metodologia interoperacyjna z EU CBAM
Weryfikacja danych
Dane muszą być zweryfikowane przez akredytowanego weryfikatora. Normy: ISO 17029:2019 i ISO 14065:2020. Weryfikator niezależny i akredytowany. W Polsce akredytację nadzoruje Polskie Centrum Akredytacji (PCA). Jeśli uczestniczysz w EU ETS lub EU CBAM, ten sam weryfikator może obsłużyć UK CBAM (metodologie interoperacyjne).
Współpraca z odbiorcą w UK
Inicjatywa kontaktu wyjdzie od importera w UK (to on odpowiada przed HMRC). Spodziewaj się zapytań w drugiej połowie 2026 roku.
| Dokument / informacja | Kto odpowiada |
|---|---|
| Dane o emisjach wbudowanych (tCO₂e / tona) | Polski producent |
| Raport weryfikatora | Polski producent |
| Opis metodyki obliczeniowej | Polski producent |
| Kopia dokumentu celnego eksportowego | Agencja celna / eksporter |
| Potwierdzenie kodu towarowego (8-cyfrowy CN) | Eksporter / agencja celna |
Plan działania na 2026 rok
Krok 1 — Sprawdź kody CN swoich wyrobów (teraz)
Zidentyfikuj, które produkty eksportowane do UK objęte są CBAM. W razie wątpliwości skonsultuj z agencją celną lub złóż wniosek o WIT (Wiążącą Informację Taryfową).
Krok 2 — Oceń możliwość zebrania danych rzeczywistych (Q2–Q3 2026)
Masz system monitoringu energii i emisji? Uczestniczysz w EU ETS lub EU CBAM? Jeśli tak — masz bazę. Jeśli nie — zacznij inwentaryzację teraz.
Krok 3 — Skontaktuj się z weryfikatorem (Q3 2026)
Zamów pre-assessment. Weryfikatorzy będą mieć ograniczone moce w Q4 2026 i Q1 2027.
Krok 4 — Skontaktuj się z odbiorcą w UK (Q3–Q4 2026)
Ustal format i termin danych. Zaproponuj dostarczenie przed 1 stycznia 2027.
Krok 5 — Przygotuj dokumentację (Q4 2026)
Obliczenia emisji, metodyka, raport weryfikatora, korespondencja — w jednym miejscu, gotowe na żądanie.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy polski eksporter stali musi rejestrować się w HMRC? Nie. Rejestracja dotyczy importera w UK, nie zagranicznego producenta.
Co jeśli nie dostarczę danych o emisjach? Importer użyje wartości domyślnych HMRC — zwykle wyższych, co oznacza wyższą opłatę i presję cenową lub utratę kontraktu.
Czy dane do EU CBAM pasują do UK CBAM? W dużej mierze tak — metodologie projektowane jako interoperacyjne. Potwierdź zakres i jednostki z weryfikatorem.
Kiedy importer pierwszy raz zapłaci? Pierwszy okres to 2027; deklaracja i płatność do 31 maja 2028.
Czy złom stalowy i aluminiowy jest objęty? Nie — złom jest wyłączony z zakresu UK CBAM.
Jak pomagamy
Agencja celna agencjacelna.uk wspiera polskich eksporterów stali i aluminium: weryfikacja kodów CN, pomoc w komunikacji z odbiorcą w UK, koordynacja z weryfikatorem emisji, odprawy eksportowe na CDS. Skontaktuj się z nami, zanim odbiorca zacznie pytać.
