Firmy importujące i eksportujące towary przez Wielką Brytanię w tranzycie T1 muszą liczyć się ze zmianami w systemie NCTS. Po wdrożeniu Phase 5 i jego stanu końcowego w styczniu 2025 r., UK przechodzi teraz do NCTS Phase 6 — w dwóch etapach. Artykuł wyjaśnia, co już obowiązuje, co wchodzi 1 czerwca 2026 r. i co konkretnie trzeba zmienić w obsłudze deklaracji tranzytowych.
Skąd się bierze NCTS Phase 6?
NCTS (New Computerised Transit System) to elektroniczny system obsługi tranzytu celnego w ramach Konwencji o Wspólnym Tranzycie (CTC). Unia Europejska prowadzi NCTS od lat, a kolejne „fazy” to modernizacje systemu — nowe komunikaty, rozszerzone dane, integracje z innymi systemami.
NCTS Phase 5 wdrożono w UK z pełnym zakresem od 1 lipca 2024 r. Stan końcowy Phase 5 (tzw. final state rules) wszedł w życie 21 stycznia 2025 r. dla wszystkich krajów CTC jednocześnie.
NCTS Phase 6 to kolejna generacja — obejmuje m.in. zmiany w typach zabezpieczeń, usunięcie niektórych kodów bezpieczeństwa i integrację z systemem ICS2 Release 3. HMRC podjął decyzję o wdrożeniu etapowym, ponieważ nie był w stanie zaimplementować pełnego Phase 6 w terminie wyznaczonym przez Komisję Europejską (1 września 2025 r.).
Etap 1: 1 września 2025 — co się zmieniło
1 września 2025 r. HMRC wdrożył pierwszą fazę NCTS Phase 6 (Phase 1). Była to w praktyce aktualizacja systemu NCTS5 z poprawkami błędów (bug fixes), służąca jako pomost do pełnego Phase 6.
Ważna informacja dla operatorów: W systemach NCTS GB i XI przeprowadzono zaplanowaną przerwę techniczną. Deklaracje tranzytowe złożone bezpośrednio przed oknem maintenance wymagały osobnej weryfikacji.
Dla codziennych użytkowników zmian funkcjonalnych było niewiele — kluczowe zmiany proceduralne przynosi dopiero faza 2.
Stan końcowy NCTS Phase 5 — obowiązuje od 21 stycznia 2025
Zanim omówimy Phase 6, warto przypomnieć, co weszło w życie w ramach stanu końcowego Phase 5. Te elementy nadal obowiązują i stanowią podstawę do dalszych zmian:
| Zmiana | Status od 21.01.2025 |
|---|---|
| Kody towarowe (commodity codes) | Obowiązkowe dla każdej pozycji towarowej |
| Papierowy TAD (Transit Accompanying Document) | Nieobowiązkowy — wystarczy elektroniczny MRN |
| Wielokrotne house consignments | Dostępne (nie przez portal rządowy) |
| Pre-lodged declarations | Dostępne — możliwość złożenia i zmiany z wyprzedzeniem |
| Biuro zdarzenia (Office of Incident) | Nowa funkcjonalność do raportowania incydentów |
Kody towarowe to punkt, który wciąż sprawia trudności mniejszym firmom. Od 21 stycznia 2025 r. każda pozycja towarowa w deklaracji tranzytowej musi mieć przypisany kod CN/HS — brak kodu skutkuje odrzuceniem zgłoszenia.
Etap 2: 1 czerwca 2026 — najważniejsze zmiany dla deklaracji T1
Faza 2 NCTS Phase 6 wchodzi w życie 1 czerwca 2026 r. To moment, który bezpośrednio wpływa na codzienną pracę agentów celnych i operatorów transportowych. Poniżej najważniejsze zmiany zapowiadane przez HMRC — przed wdrożeniem potwierdź dokładny zakres i datę w newsletterach tranzytowych HMRC.
Zmiana typów zabezpieczeń (Security Types)
W dotychczasowym NCTS5 dostępne były cztery typy zabezpieczeń (0–3). Po 1 czerwca 2026 r. dostępne są wyłącznie:
| Typ | Opis | Dostępność po 1.06.2026 |
|---|---|---|
| 0 | Brak zabezpieczenia (No security) | TAK |
| 1 | ENS (Entry Summary Declaration) | NIE — odrzucenie |
| 2 | EXS (Exit Summary Declaration) — eksport z GB/NI poza UE | TAK |
| 3 | ENS + EXS (łączone) | NIE — odrzucenie |
Użycie typów 1 lub 3 po tej dacie spowoduje automatyczne odrzucenie deklaracji przez system NCTS i opóźnienie ruchu towarowego. Jeśli korzystasz z oprogramowania podmiotów trzecich — zweryfikuj kompatybilność z dostawcą przed 1 czerwca 2026 r.
Usunięcie Incident Flags
Od 1 czerwca 2026 r. flagi incydentów (Incident Flags) nie są już dostępne w ekranach NCTS związanych z komunikatem IE007. W praktyce oznacza to, że incydenty podczas tranzytu (np. wypadek, awaria pojazdu) muszą być zgłaszane bezpośrednio w najbliższym urzędzie celnym, a nie zapisywane elektronicznie po dotarciu do miejsca przeznaczenia.
UK opt-out z integracji TSAD/ICS2
HMRC podjął decyzję, że Wielka Brytania nie wdraża integracji NCTS6 z systemem ICS2 Release 3 (unijny system kontroli bezpieczeństwa). Oznacza to:
- Operatorzy składają nadal osobno deklarację tranzytową (NCTS) i deklarację ENS w ICS2 — nie ma jednej połączonej deklaracji
- Trzy nowe komunikaty NCTS6 powiązane z ICS2 (IE117, IE058, IE119) nie mają zastosowania do ruchów UK
- UK pozostaje przy własnym systemie GVMS (Goods Vehicle Movement Service) dla ruchów wymagających GMR
Co musisz zrobić — lista kontrolna
Jeśli obsługujesz tranzyt T1 przez UK, przed 1 czerwca 2026 r. sprawdź:
- Oprogramowanie celne — czy dostawca opublikował aktualizację obsługującą wyłącznie Security Types 0 i 2? Jeśli nie — kontakt z dostawcą pilny.
- Szablony deklaracji — przejrzyj zapisane szablony zgłoszeń i usuń Security Types 1 i 3.
- Procedury incydentowe — zaktualizuj wewnętrzne SOP: zdarzenia drogowe podczas tranzytu = biuro celne, nie flaga elektroniczna.
- Kody towarowe — upewnij się, że każda pozycja ma kod CN/HS (obowiązuje od 21.01.2025).
- Szkolenie zespołu — poinformuj pracowników i podwykonawców o zmianach w typach zabezpieczeń.
UK a Europa — różnice w harmonogramie NCTS6
Warto wiedzieć, że harmonogram wdrożeń NCTS Phase 6 różni się między krajami CTC. Przykładowo Norwegia wdrożyła NCTS Phase 6 w listopadzie 2025 r. jako kraj „opt-out” (bez integracji z ICS2). Polska i pozostałe kraje UE podlegają harmonogramowi Komisji Europejskiej — szczegóły wdrożeń po stronie polskiej weryfikuj na portalu PUESC (puesc.gov.pl).
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy papierowy TAD nadal jest wymagany? Nie. Od 21 stycznia 2025 r. papierowy TAD jest nieobowiązkowy. Wystarczy elektroniczny numer MRN. Prezentacja towaru odbywa się przez GVMS lub bezpośrednio w systemie NCTS.
Co się stanie, jeśli złożę deklarację z Security Type 1 po 1 czerwca 2026? System NCTS automatycznie odrzuci taką deklarację. Ruch towarowy zostanie zablokowany do czasu złożenia poprawnego zgłoszenia. Skutkuje to opóźnieniami i potencjalnymi kosztami postojowymi.
Czy NCTS Phase 6 zmienia procedurę składania deklaracji T1 na granicy PL/UK? Tak, pośrednio. UK i UE funkcjonują na oddzielnych instancjach NCTS. Tranzyt T1 z UK przez Polskę wymaga zamknięcia tranzytu UK (NCTS GB) i otwarcia nowego w systemie NCTS UE. Zmiany w Security Types i opt-out UK z ICS2 nie wpływają na polską stronę tranzytu.
Gdzie sprawdzić status dostępności systemu NCTS GB? Na stronie HMRC: NCTS availability and issues — GOV.UK.
Jak pomagamy
Agencja Celna agencjacelna.uk obsługuje deklaracje tranzytowe T1 dla importu z UK do Polski i eksportu z Polski do UK. Monitorujemy na bieżąco zmiany NCTS i aktualizujemy nasze systemy zgodnie z harmonogramem HMRC. Jeśli masz wątpliwości co do poprawności składanych deklaracji T1 po zmianach Phase 6 — skontaktuj się z nami przed wysyłką.
